Loopt bananenoorlog op laatste benen?

De kans is groot dat de Europese Unie en Latijns-Amerika deze week het oudste handelsconflict ter wereld begraven. Europa zal zijn grenzen verder openen voor de zogeheten dollarbananen, die momenteel nog onderworpen worden aan een tolmuur van 118 euro per ton. Veel bananen uit Zuid-Amerika komen Europa binnen via de haven van Antwerpen.

De bananenoorlog woedt al vele jaren. De Latijns-Amerikaanse bananenproducenten voelen zich door Europa benadeeld ten opzichte van de ACP-landen, die tot hiertoe van een soepeler regime konden genieten voor de export van hun bananen. In hun verzet tegen deze regeling krijgen landen zoals Ecuador steun van de Verenigde Staten omdat ook de belangen van een aantal Amerikaanse multinationals zoals Dole en Chiquita in dit dossier op het spel staan.

De EU werd reeds meermaals veroordeeld en ook het huidige douanetarief is nog te hoog, oordeelden de rechters van de Wereldhandelsorganisatie. Het was de bedoeling het conflict op te lossen in het kader van de Doha-ronde, maar omdat die blijft aanslepen wordt een akkoord gezocht dat op eigen benen kan staan en dat achteraf kan ingeschoven worden in de afspraken over een liberalisering van de wereldhandel.

De details van het akkoord zijn nog niet bekend. Volgens De Tijd zal het invoertarief voor de dollarbananen wellicht dalen naar 76 euro per ton. Die daling zou dan wel gespreid worden over meerdere jaren. Om het verlies aan concurrentievoordeel bij de ACP-landen te verzachten, komt er een BAM-pakket, 'banana accompanying measures'. De komende drie à vier jaar zou in totaal 190 miljoen euro extra gegeven worden aan de betrokken landen.

Het is de bedoeling dat ze die geldsom aanwenden om de concurrentiekracht van hun bananenproducenten te verhogen, om hun plattelandseconomie te diversifiëren en om de sociale gevolgen van de maatregel op te vangen. Europa krijgt van de Latijns-Amerikaanse landen de verzekering dat ze hun klachten zullen intrekken en dat Europa geen tweede keer moet betalen op het ogenblik dat in de Doha-ronde een deal wordt gesloten over tropische landbouwproducten. Hiervoor staat een verregaande liberalisering op de agenda.