Lage melkprijs drijft gefrustreerde boeren naar Brussel

Honderden melkveehouders gaven maandag gehoor aan de oproep van de European Milk Board (EMB) om een vuist te maken voor een betere melkprijs. Vanuit Duitsland, Frankrijk, Nederland en België reden ze met hun tractoren naar hartje Brussel. "We zijn hier niet om subsidies te vragen, maar om bij de Europese beleidsmakers aan te dringen op marktregulering voor een faire producentenprijs", vertelt Sieta Van Keimpema.

Volgens de European Milk Board nemen meer dan 2.000 melkveehouders uit België en 14 andere lidstaten deel aan de tweedaagse manifestatie in Brussel. De actievoerders vragen een meer rechtvaardige prijs voor de melk die zij produceren. In totaal zijn 800 tractoren Brussel binnengereden. Meerdere tientallen tractoren arriveerden op het Luxemburgplein, rechtover het Europees parlement. De andere tractoren verzamelden aan het Jubelpark.

Om hun actie kracht bij te zetten, hebben melkveehouders met een brandweerslang 15.000 liter melk gespoten tegen de gevel van een gebouw waar op dat ogenblik de europarlementsleden vergaderden. De ontevreden melkveehouders overgoten ook de politiemacht met melk, die met de matrak en traangas repliceerde. Nabij de ingang van het Luxemburgstation werd ook een tiental banden en een hooiwagen in brand gestoken.

"We willen de problemen van de sector onder de aandacht van de europarlementsleden brengen", zeg Erwin Schöpges van de Belgische EMB-afdeling. Volgens Sieta Van Keimpema, vice-voorzitter van EMB, moet het Europees Parlement werk maken van flexibele marktregulering. "Dat is geen pleidooi voor het behoud van de huidige melkquota want die zijn nooit gebruikt om het aanbod af te stemmen op de vraag naar melk", aldus Van Keimpema.

Waar de andere schakels in de keten vandaag de marge op melk verdelen, vragen de melkveehouders met hun betoging in Brussel een fair aandeel van de winkelprijs. Federaal landbouwminister Sabine Laruelle zei op RTBF-radio dat ze het belangrijk vindt dat de landbouwers als "kleinste schakel" in de keten gehoord worden. Vaak hebben zij immers niet genoeg onderhandelingsmacht om hun stem te doen gelden.

Ook bij een delegatie van het Algemeen Boerensyndicaat uit Oost- en West-Vlaanderen leeft sterk de overtuiging dat de winst op melk in de zakken verdwijnt van de zuivelindustrie en distributie. Voorts zit het de actievoerders hoog dat over hun inkomen wordt beslist door Europese ambtenaren die ettelijke duizenden euro per maand verdienen.

In de afschaffing van de melkquota hebben ze al helemaal geen goed oog, ook al staan daar producentenorganisaties en contracten met de afnemers tegenover. "De zuivelverwerkers staan op de rem wanneer we ons willen verenigen en als een contract alles mag bepalen behalve de melkprijs, dan hoeft het voor ons niet", klinkt het. De melkprijs is in België lager dan in onze buurlanden. Dat zet kwaad bloed. "Het krachtvoeder is zo duur dat er weinig melk wordt geproduceerd. Toch vertaalt dat zich niet in een betere prijs op de Belgische markt", zeggen de ABS’ers vol onbegrip.

Algemeen zijn de prijzen voor landbouwproducten zo laag dat de terugverdientijd voor grote investeringen 30 jaar bedraagt. "Geen andere sector waar een ondernemer daar zo lang over doet", illustreren de Vlaamse melkboeren de malaise. Zij vrezen dat veel collega-melkveehouders voor een financieel moeilijke winter staan. "Het krachtvoeder is duur en de melk goedkoop. De ruwvoedervoorraad is door de slechte maïsoogst krap en de kwaliteit van de graskuil is evenmin wat het moet zijn."

Europarlementslid Marc Tarabella (PS), lid van de landbouwcommissie, herhaalde zijn pleidooi voor een overheidsinstantie die als waakhond kan optreden op de zuivelmarkt. Hij vraagt tegelijk een prijzenobservatorium dat voor een eerlijkere verdeling van de marge zou kunnen zorgen. "De zuivelsector is te hard blootgesteld aan de volatiliteit van de prijzen, terwijl 95 procent van de melk lokaal gevaloriseerd en geconsumeerd wordt. De vijf overige procenten doen de prijzen van de hele wereldproductie schommelen", aldus Tarabella.

Voor europarlementslid Isabelle Durant (Ecolo) is de toestand dringend. "De afgelopen jaren liep elke oplossing die de Europese Unie aanbracht uit op een mislukking. We moeten uit de logica van de vrije markt stappen. Dat werkt niet voor voedselproducten", besloot de groene politica.

Zelf geloven de melkveehouders dat naast marktregulering ook coöperaties zoals Faircoop een uitweg kunnen bieden voor de slechte melkprijs. Eind 2009 werd deze coöperatieve in het oosten van België opgericht met als doel zuivelproducten te commercialiseren tegen een rechtvaardige prijs onder de merknaam Fairebel. "Voor elke liter melk verkocht onder het label, wordt 10 cent overgemaakt aan de coöperatieve die dit geld herverdeelt onder de aangesloten leden-landbouwers", vertelt Erwin Schöpges.

Bekijk via Het Nieuws op VTM een uitgebreid beeldverslag van de betoging en een reportage over de Vlaamse deelname.