Klimaatakkoord Parijs in werking getreden

Op vrijdag 3 november is het klimaatakkoord van Parijs in werking getreden, net voor het begin van de klimaatconferentie in Marrakech (COP22). Maar nu al is duidelijk dat er extra inspanningen nodig zijn om de opwarming van de aarde onder 2 graden te houden, zo meldt het VN-Milieuagentschap (UNEP). De uitstoot van broeikasgassen mag niet later pieken dan 2020, maar zelfs als alle ondertekende partijen de afspraken van Parijs nakomen zal die piek er niet voor 2025 komen.

De wereldwijde strijd tegen de opwarming van de aarde schakelt opnieuw een versnelling hoger met de activering van het klimaatakkoord van Parijs. Dat dit nauwelijks een jaar na de ondertekening al gebeurt, is een diplomatiek mirakel. Dat het akkoord van Parijs - dat veel ambitieuzer is dan het Kyoto-protocol en dat door alle grote vervuilers ondertekend is - zo snel uit de startblokken kan schieten, geeft aan dat de politieke elite wereldwijd ervan overtuigd is geraakt dat er dringend maatregelen moeten worden genomen. De twee grootste vervuilers, China en de Verenigde Staten, waren bij de eerste landen om het akkoord te ratificeren.

De belangrijkste afspraak van Parijs is om de temperatuurstijging tegen 2100 onder de 2 graden te houden, maar om die doelstelling te halen moet de uitstoot van broeikasgassen snel en drastisch naar omlaag. Daar knelt het schoentje, zo geeft ook het VN-milieuagentschap (UNEP) aan in een nieuw rapport. Volgens het rapport is de wereld nog altijd op weg naar een opwarming van 2,9 tot 3,4 graden. Om de 2-gradendrempel niet te overschrijden moet de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met een kwart omlaag, bovenop de afspraken die in Parijs gemaakt zijn. En toch zal de uitstoot van broeikasgassen pas vanaf 2025 significant beginnen dalen. Dat is te laat. De piek moet er uiterlijk in 2020 zijn.

Erik Solheim, de Noorse UNEP-directeur, roept de wereldleiders daarom dringend op een tandje bij te steken. Dat moet tussen 7 en 18 november gebeuren, als in Marrakech de jaarlijkse VN-klimaatconferentie van start gaat. “Als we daar niet beginnen te praten over bijkomende inspanningen, zullen we het ons snel beklagen”, zegt hij, verwijzend naar de stroom klimaatvluchtelingen die steeds verder zal toenemen. “De feiten zijn wat ze zijn: 2015 was het warmste jaar sinds we begonnen zijn de temperatuur systematisch te meten, en de indicatie is dat 2016 opnieuw een record zal vestigen.”

Zeker is dat de omschakeling naar een koolstofarme economie handenvol geld zal kosten. “We moeten rekenen op 5.000 tot 7.000 miljard dollar elk jaar”, aldus VN-klimaatchef Patricia Espinosa. “Dat vereist creatieve fondsenwerving waarbij overheid en bedrijven de handen in mekaar slaan.” Positief is dat de koolstofintensiteit van de wereldeconomie blijft dalen. Terwijl de economie vorig jaar groeide, daalde de uitstoot van broeikasgassen, vooral dankzij het verminderde gebruik van steenkool.

Vooral China is goed bezig. De gigantische luchtvervuiling heeft het regime aangezet tot actie. De energie-intensiteit van de Chinese economie daalde met 6,4 procent. Toch is het gebruik van steenkool - de meest vervuilende fossiele brandstof - nog lang niet voorbij. Er worden nog altijd nieuwe steenkoolmijnen geopend. Alleen zijn er dat geen twee per week meer. De komende vijf jaar zal elke week slechts één mijn opengaan. Toch stellen experts dat de Chinese economie kan blijven groeien zonder dat er nieuwe koolmijnen geopend worden.

Heel Azië blijft verslaafd aan steenkool. Vooral Australië en Japan zijn niet goed bezig. In Japan neemt de afhankelijkheid van steenkool zelfs toe. Na de ramp in Fukushima worstelt het land met zijn nucleaire energie, en omdat de vraag naar energie blijft, worden er opnieuw steenkoolmijnen geopend. En ook in India neemt de luchtvervuiling bijzonder alarmerende proporties aan. Dertien van de 20 meest vervuilde steden liggen nu in India.