Kan de wereld China voeden?

Wie gaat China voeden? Dat is de pertinente vraag die het Earth Policy Institute (EPI), een onderzoekscentrum rond duurzame ontwikkeling, stelt. China zal dit jaar ongeveer 22 miljoen ton graan aankopen, terwijl het acht jaar geleden nog graan exporteerde. Ook de consumptie van vlees, melk en eieren stijgt spectaculair. Een tikkende tijdbom?

In 2006, amper acht jaar geleden, had China nog een graanoverschot van 10 miljoen ton. Vandaag moet Peking in het buitenland op zoek naar 22 miljoen ton graan om aan de binnenlandse vraag te voldoen. De verklaring is volgens EPI het snel stijgende gemiddelde welvaartsniveau van de Chinezen, waardoor de vraag naar vlees, melk en eieren groeit. Vooral de snel stijgende vraag naar varkensvlees zal de Chinese vleesconsumptie de komende jaren sterk doen stijgen.

Maar waar gaat al het graan dat nodig is voor de productie van al deze producten vandaan komen? In China slinken de grondwatervoorraden snel en steeds meer water is bestemd voor gebruik buiten de landbouw. De Chinese graanopbrengsten liggen vandaag al vrij hoog, dus heel veel progressieruimte om de graanproductie binnen de eigen grenzen op te trekken is er niet. Daarom kijkt China dus meer en meer naar het buitenland. Zo kocht een Chinees conglomeraat in 2013 het Amerikaanse Smithfield Foods Inc., het grootste varkensbedrijf ter wereld.

In Oekraïne onderhandelen de Chinezen over toegang tot landbouwgrond. Een ander voorbeeld dat volgens de onderzoekers aantoont op welke manier de voedselpolitiek van China een geopolitieke invloed heeft op de hele wereld. En China is niet alleen. Over heel de wereld zijn er naar schatting twee miljard mensen die zich een weg naar boven aan het werken zijn op de voedselladder, waardoor ze meer graan-intensieve producten uit de veehouderij zullen consumeren.

Daarom vraagt het EPI zich af wie al dat voedsel gaat produceren? In vele gebieden dalen de watervoorraden en hebben boeren af te rekenen met bodemerosie, verwoestijning en andere gevolgen van de opwarming van het klimaat. Bovendien is het productieplafond voor verschillende voedselteelten in vooral de geïndustrialiseerde landen ongeveer bereikt.

En China is niet alleen: ook onder meer Japan, Mexico en Egypte zijn afhankelijk van graanimport. Op lange termijn zal de graanprijs volgens EPI dan ook stijgen, waardoor het voor armen wereldwijd nog moeilijker wordt om elke dag aan voedsel te geraken. "Kunnen we deze trend nog omdraaien?", vraagt het onderzoeksinstituut zich af. "Of evolueren we naar een toekomst met steeds verder stijgende voedselprijzen en dus ook meer politieke onrust?"