Jacht en visvangst veranderen kenmerken wilde dieren

Uit een recente studie blijkt dat diverse vissoorten in Europese wateren gemiddeld 50 procent van hun volume verloren hebben tijdens de afgelopen 20 tot 30 jaar. "Intensieve visserij en jacht zorgen voor evolutionaire veranderingen van de kenmerken van wilde soorten", legt gedragsbioloog Hans Van Dyck uit in De Standaard. "Die veranderingen zijn onbedoeld en vaak zelfs ongewenst".

Visvangst doet de sterfte vooral bij de grote exemplaren toenemen. Kleintjes geraken letterlijk en figuurlijk door de mazen van het net, of worden teruggegooid. "Als dat selectieve regime consequent wordt aangehouden, worden kleine exemplaren die snel geslachtsrijp zijn bevoordeeld tegenover grote exemplaren die traag groeien", weet Van Dyck. "Die kenmerken zijn overerfbaar".

En dus neemt het aandeel grote volwassen vissen in de populatie generatie na generatie af. Bovendien staat de grootte van een vis niet los van zijn vruchtbaarheid. "Kleine exemplaren leggen minder eieren dan grote vissen. Intensieve visvangst heeft dus minder vruchtbare vissen als gevolg".

Kunnen selectie en aanpassing dan tot uitsterven leiden? "Empirisch is er weinig bewijsmateriaal, maar theoretische modellen laten er geen twijfel over bestaan", aldus Van Dyck. De gedragsbioloog verwijst naar de crash van de Atlantische kabeljauw in de Canadese wateren. Aan de Noorse kust pakt men het anders aan. Daar worden kabeljauwen ook in baaien gekweekt, zodat kwekers grote en snelgroeiende varianten kunnen bevoordelen.

"Maar de eitjes en het zaad komen wel tot bij de wilde kabeljauwen, wat tot kruising leidt met wilde types", waarschuwt Van Dyck. "Recent onderzoek toont aan dat hybriden slecht aangepast zijn aan de spelregels van de vrije zee met visvangst. Deze vorm van aquacultuur veroorzaakt dus bijkomende druk op wilde populaties".

Ook jacht op het land leidt tot veranderingen bij soorten. "Hoewel vaak wordt gedacht dat jagers een willekeurige steekproef van het wild doden, blijkt dat niet altijd zo te zijn. Zo werd bijvoorbeeld een invloed van de jacht op de genetische variatie van edelherten en vossen vastgesteld".

Tot slot wijst Van Dyck erop dat evolutionaire veranderingen door ingrepen van de mens geen traag proces zijn. "Enkele decennia of soms jaren volstaan om sommige soorten ingrijpend te veranderen. Het is Darwin op speed. Wie aan verstandig vis- en wildbeheer wil doen, heeft het best een grondige notie van evolutiebiologie".