"Invloed van Monsanto op glyfosaaterkenning is beperkt"

Dat glyfosaat door EFSA als veilig is beoordeeld omdat Monsanto het onderzoek heeft beïnvloed, is een brug te ver. Dat zegt professor Pieter Spanoghe (UGent) in wetenschapstijdschrift Eos in een reactie op de heisa rond de Monsanto Papers. “EFSA baseert zich op honderden studies bij zijn evaluatie”, aldus Spanoghe. “Glyfosaat is al sinds de jaren 1970 op de markt en er is een enorme hoeveelheid literatuur over ter beschikking. Dan mag Monsanto nog proberen een aantal publicaties naar zijn hand te zetten, die zullen de weegschaal niet doen doorslaan in de richting die het bedrijf wil.”

Nu ook de Vlaamse media lucht kregen van de interne Monsanto-communicatie waaruit blijkt dat de fabrikant het onderzoek rond glyfosaat probeerde te beïnvloeden, doen de zogenaamde Monsanto Papers ook in ons land heel wat stof opwaaien. Minister Joke Schauvliege zag zich zelfs genoodzaakt aan te kondigen het particulier gebruik van glyfosaat “al dan niet tijdelijk” aan banden te leggen. Omdat meer dan één van de dubieuze studies mee opgenomen is in het corpus waarop onder meer EFSA zich baseerde voor zijn uitspraak dat glyfosaat “waarschijnlijk niet kankerverwekkend” is, worden nu ook vraagtekens geplaatst bij de geloofwaardigheid van het EFSA-besluit. 

“Maar dat glyfosaat door EFSA als veilig is beoordeeld omdat Monsanto het onderzoek heeft beïnvloed, is een brug te ver”, zo vindt professor Spanoghe (UGent). “EFSA baseert zich op honderden studies bij zijn evaluatie. Dan mag Monsanto nog proberen een aantal publicaties naar zijn hand te zetten, die zullen de weegschaal niet doen doorslaan in de richting die het bedrijf wil. Laten we bovendien niet naïef zijn. Ook de tegenpartij, die glyfosaat graag verboden wil zien, beroept zich op bedenkelijk onderzoek, denk maar aan de Séralini-studie.”

Ook EFSA zelf minimaliseert de impact, zo citeert Eos woordvoerder Flavio Fergnani. “De meeste studies die in de zogenoemde Monsanto papers worden vermeld, zijn pas gepubliceerd nadat EFSA zijn evaluatie van glyfosaat had afgerond en hebben bij de beoordeling geen enkele rol gespeeld”, aldus Fergnani. “Tussen de 700 referenties staan slechts twee studies die in de papers worden genoemd. Bovendien gaat het om overzichtsstudies die eerder onderzoek interpreteren, terwijl EFSA veel meer belang hecht aan originele studies.”

“Volgens de Europese regels is het aan een producent om de veiligheid aan te tonen van een product dat het op de markt wil brengen”, zo gaat Fergnani verder. “Datzelfde systeem heeft er al toe geleid dat tientallen schadelijke pesticiden van de markt zijn gehaald, gebaseerd op advies van EFSA. Het is ironisch genoeg ook datzelfde systeem dat EFSA heeft gebruikt voor de evaluatie van de impact van neonicotinoïden op bijen. De mensen die EFSA nu bekritiseren, hadden toen alleen maar lof.”

Hoe dan ook klinkt de roep naar meer onafhankelijk onderzoek steeds luider. “Er is inderdaad nood aan meer onafhankelijk toxicologisch onderzoek”, zo vindt ook Lode Godderis, verbonden aan de onderzoeksgroep Omgeving en Gezondheid aan de KU Leuven. “Wanneer je als reviewer enkel over die studies beschikt, en als het meevalt ook over de ruwe data, is het moeilijk om fraude te detecteren.”

Op de vraag hoe glyfosaat nu echt is, antwoordt Godderis dat de meeste studies zijn gedaan bij mensen die beroepsmatig met het product in contact komen. “Over de blootstelling van de consument, en het risico dat die bijgevolg loopt, is minder geweten”, aldus Godderis. “Het etiket ‘kankerverwekkend’ verwijst naar een mogelijk gevaar van een stof. Het risico dat je effectief kanker krijgt, hangt af van de mate en duur van de blootstelling. Als een stof kankerverwekkend is, word je er het liefst niet aan blootgesteld, maar het is niet zo dat je bij eender welke blootstelling sowieso kanker krijgt.”

Volgens Spanoghe hebben we als consument weinig te vrezen. “IARC heeft ook rood en bewerkt vlees als kankerverwekkend bestempeld. Wie dat dagelijks eet, loopt meer risico dan iemand die dat maar één keer per maand doet. Met glyfosaat is het net zo. Weinig mensen zijn dagelijks met glyfosaat bezig.”