ILVO lanceert beleidsadvies om voedselverspilling in Vlaanderen te verminderen
nieuwsHet Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) heeft een beleidsadvies gelanceerd om voedselverspilling in Vlaanderen te verminderen. Het deed dat aan de vooravond van de internationale dag tegen voedselverspilling die op 29 september plaatsvindt. ILVO lanceert negen concrete adviezen rond drie geïdentificeerde knelpunten. Het wijst onder meer op drempels op het vlak van regelgeving, voedselveiligheid en aansprakelijkheid. Bij voedselproducenten en verwerkers staat het onderwerp al jaren hoog op de agenda.
Enkele jaren geleden hebben de Verenigde Naties (VN) 29 september uitgeroepen tot de internationale dag tegen 'food waste'. Het initiatief kadert in de toegenomen belangstelling voor voedselverlies en ook voedselproducenten werken er al jaren aan om het verlies terug te dringen. Toch zijn er in Vlaanderen nog stappen te zetten, aldus ILVO. De onderzoeksinstelling lanceerde een beleidsadvies richting de politiek om voedselverspilling verder terug te dringen.
Volgens de OVAM Monitor Voedselverlies werd in 2023 in Vlaanderen ongeveer 3,2 miljoen ton voedselreststromen geregistreerd, waarvan naar schatting 1,19 miljoen ton eetbaar voedselverlies. “Hoewel Vlaanderen sterk inzet op selectieve inzameling en valorisatie van voedselreststromen, blijft een aanzienlijk deel van de eetbare voedseloverschotten buiten de humane voedselketen terechtkomen. Tegelijkertijd is het aantal Belgen dat een beroep doet op voedselhulp de laatste tien jaar met 50 procent gestegen”, aldus ILVO.
Opvallend grote bijdrage van landbouw
Opvallend is dat 34 procent van deze verliezen plaatsvindt in de landbouw, terwijl huishoudens en de voedingsindustrie respectievelijk 17 procent en 40 procent vertegenwoordigen. Dit is atypisch in vergelijking met andere Europese landen, waar verliezen doorgaans later in de keten optreden. Volgens ILVO heeft dat veel te maken met verschillende definities van voedselverspilling binnen Europa, waardoor verliezen in de primaire sector niet terugkomen op de balans van andere landen.
Op basis van drie vastgestelde knelpunten heeft ILVO negen aanbevelingen geformuleerd voor een meer systemische, datagedreven en impactgerichte aanpak van voedselverlies in Vlaanderen. Zo constateert ILVO onder andere dat versnipperde bevoegdheden een geïntegreerde aanpak van voedselverlies belemmeren. Daarvoor zou het Platform Voedselverlies volgens de onderzoeksinstelling bekrachtigd en verbreed moeten worden als structureel overleg- en actiemechanisme.
Fiscale en administratieve drempels
Ook zijn er volgens ILVO tal van fiscale en administratieve prikkels die hoogwaardige valorisatie voor menselijke consumptie in de weg staan. Zo schrikken de FAVV-vereisten en traceerbaarheidsregels potentiële donoren en herverwerkers af. “De verantwoordelijkheid voor correcte naleving en productveiligheid wordt door voedseldonoren vaak als complex of risicovol ervaren. Dit kan de bereidheid verminderen om overschotten structureel te schenken of te laten verwerken voor menselijke consumptie”, klinkt het.
ILVO geeft in dat verband het voorbeeld van ingevoerde bananen of kiwi’s die te rijp aankomen in de Antwerpse haven. Bij vernietiging, bijvoorbeeld via vergisting, kunnen de bijhorende invoerrechten worden kwijtgescholden. “Als deze bananen gedoneerd of herwerkt worden tot een voedingsingrediënt voor menselijke consumptie, dan worden zij geacht in vrij verkeer te worden gebracht en zijn de reguliere invoerrechten verschuldigd.”
Volgens de onderzoeksinstelling zou er binnen de Europese wetgeving ruimte voor interpretatie zijn, waardoor ook deze bananen zonder betaling van invoerrechten gedoneerd kunnen worden. Het wijst daarbij naar Nederland. “Hier is een vrijstelling toegestaan voor de herverwerking van overschotten van ingevoerde bananen tot brood en puree, bestemd voor menselijke consumptie via donatie.”
In haar beleidsadvies gaat ILVO ook in op voedseldonatie door veilingen. Alhoewel dit wordt toegejuicht, zou ook hier verbetering mogelijk zijn. “Veilingen en andere donoren worden vandaag benaderd door verschillende herverdeelplatformen, voedselbanken en lokale sociale organisaties. Dat brede netwerk is sociaal waardevol, maar rechtstreekse en individuele ophalingen leiden tot logistieke complexiteit, beperkte schaalvoordelen en hogere operationele belasting voor donoren en controlerende instanties. Dat kan anders en efficiënter aangepakt worden.”
Lees hier het volledige beleidsadvies van ILVO.
REO doneert aan voedselbanken en OCMW's
Voedselverspilling en optimale verwaarding van overschotten in humane consumptie staan ook hoog op de agenda bij de Vlaamse veilingen, waaronder REO. Zo werd er maandag door een voedselverdelende organisatie nog een partij courgette, broccoli en sla opgehaald bij de coöperatieve groenteveiling in Roeselare.
REO laat groenteoverschotten sinds 2011 ophalen door OCMW’s, voedselbanken en andere organisaties die voedsel verstrekken aan minderbedeelden in Vlaanderen en Wallonië. “Op deze manier zorgen we ervoor dat overschotten toch nog een weg naar een consument vinden”, vertelt Rik Decadt, manager duurzaamheid van de veiling.
Het gaat vooral om groenten van mindere kwaliteit waarvoor in een rustige markt moeilijk een koper gevonden kan worden. “We kunnen de groenten ook niet een dagje laten staan, want we handelen in verse groenten”, vertelt Decadt. Vorig jaar vond op deze manier 500.000 kilo groenten zijn weg naar de consument.
Dit jaar zouden die cijfers weleens lager kunnen uitvallen, aldus Decadt. Hij wijst op de hoge groenteprijzen de voorbije maanden, een gevolg van de droogte en mindere productie op het veld. “Als de prijzen hoger liggen, vinden klanten vaak ook nog wel een afzetmarkt voor lager geklasseerde groenten”, legt hij uit.
