Historisch permanent grasland in de polders anno 2013

Op vraag van minister Joke Schauvliege heeft het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) een wetenschappelijk onderbouwde kaart gemaakt van het historisch permanent grasland in de kustpolders. Van de meeste percelen werd informatie op het terrein verzameld, wat veel mankracht vergde. Het studiewerk, gepubliceerd op de website van INBO, oogt indrukwekkend gedetailleerd. De nieuwe kaartlaag kan de discussies over het verdwijnen van ecologisch en historisch waardevol grasland in de polders objectiveren. De bescherming van deze graslanden varieert naargelang hun bestemming in het gewestplan.

Historisch permanent grasland is een halfnatuurlijke graslandvegetatie die gekenmerkt wordt door het langdurige grondgebruik als weide of hooiland met ofwel cultuurhistorische waarde ofwel een soortenrijke vegetatie van kruiden en grassoorten waarbij de omgeving opgeluisterd wordt door sloten, greppels, poelen, enz. Tot op heden werd de biologische waarderingskaart gebruikt om uit te maken welke percelen historisch permanent grasland zijn. Aangezien deze kaart behoorlijk op leeftijd is, was ze niet altijd een goede weergave van de werkelijke situatie. Om tot een algemeen aanvaarde kartering te komen, gaf het kabinet van minister Schauvliege opdracht tot een volledige inventaris.

Om deze bijzonder omvangrijke operatie zo snel mogelijk af te ronden, trokken ruim 100 medewerkers van verschillende administraties de laarzen aan en twee weken lang het veld in. INBO, ANB en VLM kregen daarbij de medewerking van de landbouwadministratie en landbouwonderzoekscentrum ILVO. Deze krachtenbundeling resulteerde in een nieuwe kaart van de waardevolle graslanden in de West-Vlaamse polders, de Meetkerkse Moeren, het gebied ten noorden van Brugge, de omgeving van Damme aansluitend op de polders en het Meetjesland.

Anno 2013 waren binnen het studiegebied ongeveer 12.000 hectare historisch permanente graslanden aanwezig. De trend is dalend, wat wil zeggen dat er de voorbije jaren nog historisch permanent graslanden zijn omgevormd tot akker. Zo bleek 44 hectare tijdens de veldbezoeken in de zomer van 2013 geen grasland meer, hoewel luchtfoto’s en landbouwregistraties tot en met 2012 ontegensprekelijk grasland laten zien. Een vergelijking tussen percelen die zowel opgenomen zijn in de actuele kaart als in de veldkartering 1997-2005 leert dat van die 2.868 hectare minstens 208 hectare waardevolle graslanden verdwenen zijn.

INBO wijst er tot slot op dat de oppervlakte historisch permanente graslanden in de kustpolders deel uitmaakt van een groter graslandareaal dat hoewel niet historisch permanent toch om andere redenen bescherming dient te genieten. Eén van die redenen zijn de instandhoudingsdoelstellingen voor tal van Europees beschermde soorten in de regio.

Ook in de Commissie Leefmilieu van het Vlaams Parlement werd al eerder gewezen op het belang van deze permanente poldergraslanden. Naar aanleiding van het rapport van INBO roept sp.a bij monde van Vlaams parlementslid Jurgen Vanlerberghe op om eindelijk tot een echte bescherming van de poldergraslanden te komen. “Al bijna 292 voetbalvelden waardevolle natuur is verloren gegaan. Het voordeel van deze studie is wel dat nu duidelijk is waar de waardevolle graslanden liggen. Zo kunnen landbouwers het excuus dat ze niet wisten dat de gescheurde grond ecologisch waardevol was, niet meer gebruiken”, aldus Vanlerberghe.

Meer info: Historisch permanent grasland in de kustpolders