Geurkader krijgt update: sterkere bescherming voor zone-eigen landbouw

Het platteland heeft voor velen een grote aantrekkingskracht. Geen verkeerslawaai, een open horizon van akkers en kerktorens, en uitlaatgassen die plaatsmaken voor verse ‘boerenbuitenlucht’. Het romantische beeld ligt mee aan de basis van het toenemend aantal zonevreemde activiteiten op het platteland. Denk aan recreatie, residentiële nieuwkomers en andere niet-landbouwgebonden bedrijvigheid.

Maar het platteland leeft en werkt ook. Daardoor kan het op de kleine wegen soms druk zijn door tractoren en leveranciers die af en aan rijden. Ook is er de geur van mest of varkens en breiden landbouwbedrijven uit, binnen de grenzen van het Vlaamse vergunningskader. Die bedrijvigheid kan al eens botsen met andere dorpsgenoten, zeker wat geur betreft. Niet alleen voor zonevreemde nieuwkomers die dit niet gewoon zijn, maar ook voor oudere dorpsgenoten, bijvoorbeeld bij de uitbreiding van een stal. Aangezien het platteland er ook voor hen is, zijn er geurrichtlijnen en moeten landbouwers voldoen aan geurvoorwaarden.

De problematiek werd volgens de landbouworganisatie bovendien versterkt door de toename van zonevreemde functiewijzigingen in landbouwgebied. Het Departement Omgeving bevestigt dit ook. “Het agrarisch gebied en de agrarische activiteiten staan onder een toenemende druk door zonevreemde functies. Er zijn steeds meer bezwaren en klachten rond geur en beperkingen bij (her)vergunningsaanvragen. Deze druk hypothekeert de ontwikkelingsmogelijkheden en vergunningsverlening van zone-eigen veehouderijen. Want bij (her)vergunningsaanvragen van veehouderijen moet telkens een beoordeling van de geurhinder uitgevoerd worden.”

De Vlaamse regering nam de problematiek twee jaar geleden op en beloofde in het regeerakkoord het geurkader te herbekijken in functie van ‘gedesaffecteerde bedrijfswoningen’. Dit zijn bijvoorbeeld oude hoevewoningen die niet meer in een landbouwcontext worden gebruikt en zo zonevreemd worden. “De zonevreemde-functiewijziging moet mogelijk zijn, maar altijd met respect voor en met aanvaarding van de gebiedseigen activiteiten”, aldus het regeerakkoord.

Expliciete aandacht voor bestaande landbouwcontext

Dinsdag liet het Departement Omgeving weten dat het geurkader ondertussen werd bijgesteld. “Het komt erop neer dat de toetsingswaarden -en beoordelingspunten zijn geherevalueerd”, aldus woordvoerster Ann Heylens. “Deze herevaluatie omvat enkele doelen. Zo wordt het bestaande beoordelingskader onder meer verduidelijkt en geüniformeerd, de bescherming van de zone-eigen landbouwactiviteit verankerd en de wederkerigheid van het geurbeleid benadrukt bij functiewijzigingen naar zonevreemd gebruik.”

“Er wordt in de bijstelling explicieter gevraagd om rekening te houden met de bestaande landbouwcontext als er functiewijzigingen worden gedaan van landbouwbedrijven naar woningen”, verduidelijkt Boerenbond. “Zodat zo’n ruimtelijke beslissingen niet automatisch bijkomende beperkingen opleggen aan omliggende veehouderijen.”

Zo is in het vernieuwde geurkader onder meer opgenomen dat, samen met de toetsing aan de goede ruimtelijke ordening, de nieuwe decretale bepaling moet garanderen dat een functiewijziging geen hypotheek mag leggen op de bedrijfsvoering van de zone-eigen landbouwbedrijven. “Daarbij is de redenering gevolgd dat een grotere tolerantie mag worden verwacht ten aanzien van de hinder veroorzaakt door gebiedseigen gebruikelijke exploitaties”, staat te lezen.

Positieve stap, maar waakzaamheid blijft nodig 

Boerenbond is voorzichtig positief over de update van het geurkader. Volgens de landbouworganisatie wordt voorkomen dat het geurbeleid verder een automatisch bijkomende blokkering vormt voor de vergunningsverlening. Maar helemaal gerustgesteld is de organisatie nog niet. “De toepassing op het terrein zal moeten uitwijzen of de bijsturing effectief bijdraagt aan een rechtszekere en werkbare vergunningsverlening”, luidt het. “Waar het nodig blijkt uit signalen van de praktijk, zullen we verdere verbeteringen bepleiten.”