Frigo’s met knolselderij, witte en rode kool puilen uit, maar hoop op afzet blijft
duidingHonderden tonnen witte en rode kolen en knolselder liggen gekoeld opgeslagen bij vooral West-Vlaamse groentetelers en wachten op kopers. Maar de vraag stagneert al maanden. “In voorgaande jaren was er altijd wel een misoogst ergens in Europa waar we naartoe konden exporteren. Dit jaar is de oogst overal gelukt en zijn er weinig exportkansen”, klinkt het bij de REO Veiling. Het recente noodweer in Zuid-Europa doet hopen. “In sommige gebieden is er later geplant, waardoor we misschien langer kolen kunnen exporteren naar deze landen.”
Groentetelers Henk en Kevin Stevens haalden de voorbije dagen de landelijke kranten met hun knolselder. De landbouwfamilie uit Alveringem had 60 ton knolselderij op het land liggen waarvoor zij geen afzet vonden. Uiteindelijk werd het restant aangeboden aan een organisatie die de groenten in groentepakketten te koop aanbiedt aan particulieren en ook doneert aan de voedselbank.
In de berichtgeving wordt gesuggereerd dat de veiling de partij niet langer wilde afnemen, omdat de kwaliteit niet zou voldoen. “Dat is misleidende informatie”, vertelt Jurgen De Braekeleer, fieldmanager bij de REO Veiling in Roeselare. “Deze knolselderij is voor de industrie geteeld en de industrie neemt boven contractvolume niet af, omdat de opslagloodsen overvol zijn. Zelfs voor een gekoeld product uit koelhuizen van perfecte kwaliteit loopt de export tot op vandaag stroef.“
De situatie in de industriegroenten is al eerder besproken in VILT-artikelen. De groenteverwerkers kampen met grote voorraden en een moeilijke afzetmarkt. Deze situatie vertaalde zich in harde onderhandelingen met de telers de voorbije weken. De telers moesten stevige prijsverlagingen slikken (tot 10 procent minder) en ook zal er aanzienlijk minder gecontracteerd worden.
Opslaghuizen versmarkt ook overvol
Waar de knolselder van de familie Stevens op het veld ligt opgeslagen, ligt knolselder voor de versmarkt in gekoelde opslagloodsen, waardoor de kwaliteit gewaarborgd blijft. Datzelfde geldt voor witte en rode kolen. De vollegrondsgroenten komen in het najaar van het land. Een deel wordt in de eerste maanden verkocht. Het gedeelte dat in gekoelde opslag ligt, komt vanaf februari tot juli op de markt.
Medio maart zijn de opslagfaciliteiten voor kolen en knolselderij nog overvol. “Bij ons is nog maar tien procent verkocht, terwijl dat in de voorbije jaren rond deze periode al minstens 20 procent was”, vertelt Dirk Cardoen (62), die op zijn gemengd bedrijf in Dadizele (gemeente Ledegem, red.) op zo’n vijf hectare al jaren rode en witte kolen teelt en deze opslaat voor de versmarkt.
In zijn carrière als kolenteler heeft hij de sector sterk zien veranderen. Waren kolen van drie kilo vroeger geen uitzondering, dan teelt hij tegenwoordig meer kleinere exemplaren. “Families zijn kleiner geworden en de consumenten bewaren de kool niet langer in de diepvries na gebruik.”
Ook de huidige markt, waarbij veel telers zich zorgen maken of zij hun oogst nog kwijtraken, is voor hem niet nieuw. “De voorbije jaren waren zeer goed, maar in het verleden hebben we vaker slechte periodes gekend en moesten we onze kolen voor ‘zes Belgische frank per stuk’ verkopen. Inmiddels ligt de kolenprijs op zo’n acht tot tien cent per kilo, wat nog maar een fractie is van de correcte prijs van vorig jaar.”
Inmiddels ligt de kolenprijs op zo’n acht tot tien cent per kilo, wat nog maar een fractie is van de correcte prijs van vorig jaar.
De reden van deze prijsval is dezelfde als bij de industriegroenten: een succesvolle en overtollige oogst in heel Europa. “In andere jaren was er altijd wel een tekort ergens in Europa, waar onze kolen naartoe gingen. Vorig jaar zijn er veel kolen naar Polen en Kroatië gegaan, waar de telers na een droge zomer met een extreem nat najaar te kampen hadden. Hierdoor ontbraken toen de kilo’s op de Europese markt en konden we naar daar exporteren”, analyseert Cardoen de markt.
Weinig export door overproductie op bestemming
De Braekeleer van REO beaamt dat de export momenteel moeilijk draait. Toch heeft hij er nog vertrouwen in dat de witte en rode kolen die in koelhuizen liggen in de loop van het jaar nog een bestemming vinden. Voor knolselder is dat maar de vraag. “Door het noodweer in Zuid-Europa eerder dit jaar hebben telers daar veel later kunnen planten. Daardoor is de teelt vertraagd en komen er in mei tot juli misschien nog mogelijkheden om naar Zuid-Europa of elders in Europa te exporteren.”
Waar de kolen vermoedelijk toch nog hun weg naar de markt vinden, zal het zeker geen boerenjaar worden voor de producenten. Dat geldt voor de vollegrondsgroenten in brede zin. De Braekeleer: “Alle teelten kampen met hoge opbrengsten in heel Europa.”
Door het noodweer in Zuid-Europa eerder dit jaar hebben telers daar veel later kunnen planten. Daardoor is de teelt vertraagd en komen er in mei tot juli misschien nog mogelijkheden om naar Zuid-Europa of elders in Europa te exporteren.
Uitwisseling industrie en versmarkt in goede jaren
Deze situatie staat in schril contrast met de voorbije jaren, toen de versmarkt ook de industriegroentetelers aan goede marges hielp. “In de contractteelt worden witte en rode kolen aan pakweg 8 à 10 cent per kg in grote afzetcontainers verkocht. In voorbije jaren hebben wij overschotten van de industriemarkt — hetgeen boven contract geteeld was — kunnen vermarkten voor aanzienlijk hogere prijzen”, vertelt De Braekeleer.
Behalve de kolen, was er in het verleden ook regelmatig uitwisseling tussen de versmarkt en industriemarkt met prei, knolselders, spruiten en courgettes. In vorige jaren konden industriegroentetelers als Henk en Kevin Stevens hun overschotten knolselder regelmatig kwijt aan REO. “Maar dit seizoen is er ook op de versmarkt overproductie en kunnen we dit surplus aan onze coöperanten, die ook voor de industrie telen, helaas minder bieden. Zeker nu na zoveel maanden ongeconditioneerde opslag de kwaliteit onvoldoende is voor de versmarkt”, herhaalt De Braekeleer.
Volgens de fieldmanager is er momenteel helaas sprake van een ‘perfect storm’ in de groentemarkt. Door de moeilijke afzetmarkt van het moment en de dalende contractvraag door de industrie staan telers voor lastige keuzes. Wat moeten zij telen? Ook de aardappel- en bietenmarkt draaien vierkant. “Daarbovenop stijgen de kosten momenteel, net wanneer boeren ook al het zaai- en plantgoed moeten kopen. Stijgende energiekosten door de oorlog in Iran en Oekraïne leiden ook tot hogere brandstof- en kunstmestkosten”, besluit hij.
