Europese landbouw worstelt met laagconjunctuur

Zowat overal in Europa beleeft de land- en tuinbouwsector een laagconjunctuur. In België zien onder meer de varkenshouders zwarte sneeuw, maar vooral in Frankrijk is er dit jaar heel wat oproer onder de landbouwers. De Franse veehouders voeren op verschillende plaatsen actie en blokkeerden met tractoren onder meer de snelweg A1 tussen Rijsel en Parijs in beide richtingen en het verkeer naar het zuiden op de A6 bij Lyon, de Autoroute du Soleil. Stéphane le Foll, Frans landbouwminister, nam al meermaals het woord ‘crisis’ in de mond. Volgens hem staat één op de tien veehouderijen op de rand van het faillissement. President François Hollande probeert de gemoederen te bedaren met 600 miljoen euro voor schuldverlichting, uitstel van betaling en lastenverlichting. In Groot-Brittannië is de stemming vooral bij de melkveehouders onder nul, in Duitsland lijkt van crisis nog niet echt sprake.

De grondstoffenindex heeft volgens persbureau Bloomberg zijn laagste niveau sinds 2002 bereikt: onder meer olie en koper, maar ook maïs en tarwe waren in lange tijd niet zo goedkoop. Toch is het vooral de veehouderij die nu in een malaise is weggezakt. Dat geldt voor heel wat Europese landen, maar in Frankrijk zorgt de aanhoudende crisis voor behoorlijk wat oproer. “Ik vraag alle boeren te begrijpen dat we allemaal gemobiliseerd zijn en ook terdege weten hoe ernstig de problemen in de veehouderij op dit moment zijn”, probeerde landbouwminister Stéphane le Foll de veehouders te sussen.

Die sussende taal verhinderde de boeren niet om verschillende belangrijke snelwegen te blokkeren met tractoren. Dat gebeurde al op de A1 tussen Lille en Parijs en nu ook op de A6 rond Lyon, een belangrijke toeristische verkeersader richting het zuiden. Het is niet bekend hoelang de actie zal duren, maar de wegpolitie bereidt zich alvast voor op blokkades op de belangrijkste omleidingsroute, via Clermont-Ferrand. President Hollande reageerde ondertussen en belooft de boeren tegemoet te komen. Parijs trekt 600 miljoen euro uit voor schuldverlichting, uitstel van betaling en lastenverlichting. Ook hoeven boeren bepaalde premies niet te betalen. Maar de boeren lijken nog niet gerustgesteld.

Ook in Groot-Brittannië is het optimisme bij heel wat boeren momenteel ver te zoeken. Vooral de melkveehouderij heeft het moeilijk, en ook de schapensector heeft af te rekenen met lage prijzen. Dat er bij melkvee van een ernstige situatie sprake is, werd recent nog erkend door Europees landbouwcommissaris Phil Hogan tijdens een bezoek aan een landbouwbeurs in Wales. ''Ik geef toe dat de melkveehouderij serieus in de problemen zit. We zullen proberen oplossingen te vinden, maar onze mogelijkheden zijn beperkt.''

Rob Harrison, voorzitter van de sectie melkveehouderij bij de National Farmers Union, vatte de problemen eerder samen tijdens een grote actie in het Verenigd Koninkrijk die door honderden boeren werd bijgewoond: ''Er is meer melk dan de markt aankan, de vraag groeit minder snel dat werd verwacht en iedereen van Amerika tot Europa produceert meer melk. Melkveehouders in de hele wereld zitten in de problemen en het wordt alleen maar erger. Niemand in de wereld of in Europa kan met dit soort prijzen doorgaan.”

Harrison wees er eerder op dat de afgelopen twaalf maanden weer 450 Britse melkveehouders het voor bekeken hielden. ''Het is niet aan mij om te vertellen hoe je je bedrijf moet runnen, maar ik denk dat we collectief de productie terug moeten draaien. We zitten immers met een fundamenteel probleem op de zuivelmarkt.'' De NFU werkt inmiddels samen met Farmers for Action aan plannen voor enkele demonstraties en protestacties.

Van een diepe crisis in de Duitse melkveehouderij is op dit moment nog geen sprake. Dat is althans het oordeel van het Bauernverband (DBV), dat niettemin wel signaleert dat de fors gedaalde melkprijzen bij 'enkele bedrijven' tot liquiditeitsproblemen leiden. "Het effect van het Russische embargo tekent zich nog steeds duidelijk af. Door terughoudendheid van andere staten, zoals onder meer China, wordt deze negatieve ontwikkeling nog versterkt," constateert de boerenfederatie.

De melksector moet daarbij niet passief blijven maar in actie komen, vindt DBV: andere afzetmogelijkheden zoeken, niet teveel op één markt meer inzetten en de productie aanpassen, ook qua verscheidenheid aan producten, aldus het recept van het Bauernverband. Tevens moeten de verwerkers waar mogelijk de krachten bundelen, want er zijn ten opzichte van de geconcentreerde macht van de supermarkten nog steeds te veel zuivelaars in Duitsland. Van de supermarktketens eist het DBV dat zij geen misbruik maken van hun marktmacht.