Europese kaas naar Canada in ruil voor import van vlees

Na lang aanslepende onderhandelingen hebben de EU en Canada een akkoord bereikt over een vrijhandelszone. Voornaamste twistpunten waren het rundvee- en zuiveldossier. Europa zou 30.000 ton kaas naar Canada mogen exporteren, zeer tegen de zin van de Canadese melkveehouders. Canada bekwam dan weer een heffingsvrij quotum voor rund- en varkensvlees.

De EU en Canada hebben beiden hun krabbel gezet onder een vrijhandelsakkoord. De onderhandelingen over een vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada sleepten geruime tijd aan. Vooral over de in- en uitvoer van rundvlees en zuivel waren de violen niet gelijk gestemd. Nu lijkt er een compromis in de maak, waarbij Canada toegang zou krijgen tot de Europese markt voor rund- en varkensvlees. Hoewel officiële cijfers nog ontbreken, werd eerder gesproken over een heffingsvrij quotum voor 50.000 ton rundvlees en 80.000 ton varkensvlees.

In ruil voor het toelaten van rund- en varkensvlees zouden de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, en de Canadese minister-president Stephen Harper afgesproken hebben dat de EU 30.000 ton kaas richting Canada mag exporteren. Om één en ander in perspectief te zetten: De EU exporteerde als geheel tot en met juli van dit jaar 452.825 ton kaas, zo blijkt uit cijfers van de Europese Commissie. Rusland, de grootste kaasimporteur ter wereld, importeerde in de eerste helft van 2013 in totaal 182.000 ton kaas.

De reacties zijn - vooral bij de boeren zelf - langs beide zijden gemengd. De Canadese melkveehouders schreeuwen moord en brand over de 30.000 ton Europese kaas die zal toegelaten worden, een verdubbeling van het huidige quotum. De Canadese zuivelmarkt wordt al vele jaren afgeschermd met hoge importtarieven tussen de 200 en 300 procent. Canada lijkt na jarenlange onderhandelingen bereid een deel van de privileges van de eigen melkveehouders in te ruilen voor toegang tot de Europese markt voor rund- en marktvlees.

Volgens Dairy Farmers of Canada (DFC), de Canadese sectorfederatie van de melkveehouders, betekent het akkoord de ondergang van vele gespecialiseerde kaasmakers. Van de 420.000 ton kaas die jaarlijks in Canada wordt verkocht, wordt volgens de National Post 96 procent lokaal geproduceerd. Volgens de Canadese overheid zou de EU “slechts” toegang krijgen tot 4 procent van de Canadese kaasmarkt. Voor de Europese vleesvee- en varkenshouders lijkt Canada dan weer de grote winnaar van het vrijhandelsakkoord. Na de Verenigde Staten is de Europese Unie de tweede handelspartner van Canada.

Volgens Commissievoorzitter Barroso luidt deze doorbraak een nieuw hoofdstuk in in de Europese en Canadese relaties. De Canadese premier Harper sprak van zijn kant van een 'historisch moment voor Canada'. Op zijn beurt is Canada goed voor 1,8 procent van de Europese export. In 2012 werd in beide richtingen voor 61,7 miljard euro aan goederen verhandeld.

Boerenbond reageert dan weer met gemengde gevoelens: "Dankzij het akkoord krijgt de Europese landbouwsector weer een beetje extra exportkansen, maar is er ook weer een beetje meer concurrentie op de eigen markt. De saucissonering van het handelsbeleid met vele verschillende bilaterale handelsakkoorden met elk eigen specifieke afspraken maakt het moeilijk om door de bomen het bos nog te zien. Boerenbond wil dat er prioriteit gegeven wordt aan een breed multilateraal handelsakkoord in de schoot van de WTO. Dit heeft ten minste het voordeel van de duidelijkheid en de algemene geldigheid.

Volgens Boerenbond is in elk geval positief dat de Europese normen en productiestandaarden volwaardig worden aanvaard in het bilateraal handelsakkoord met Canada. Ook de gegarandeerde markttoegang voor Europese kaas is een belangrijke plus voor de Europese zuivelsector. Daartegenover staan de toegang die Canadees varkens- en rundvlees zal krijgen, "een belangrijke uitdaging voor de Europese varkens- en rundvleessector", aldus Boerenbond. 

"Momenteel is de Canadese invoer van deze producten zeer beperkt", weet Boerenbond. "Maar zeker voor varkensvlees is de overeengekomen hoeveelheid die mag ingevoerd worden substantieel ten opzichte van de huidige, totale Europese invoer. Het valt af te wachten of de Canadese invoer van varkens- en rundvlees bestaande invoer zal verdringen of veeleer een bijkomende druk zal zetten op de Europese markt met neerwaartse prijzen als gevolg."

Volgens Europees Commissaris van Handel Karel De Gucht zal dit handelsakkoord Europa toelaten sterker te staan in de onderhandelingen met de Verenigde Staten, hoewel het losstaat van het akkoord dat de Europese Unie met de VS beoogt. “Dit akkoord met Canada kan een aantal precedenten scheppen. Denk maar aan de geografische indicaties, de zogenaamde herkomstbenamingen. Wij willen graag onze typische producten beschermd zien, maar de VS doet daar moeilijk over.”

De Europese onderhandelaars slaagden er in de gesprekken met Canada in een 150-tal producten (waaronder kazen als Roquefort en Grana Padano) te beschermen. Ook op het vlak van intellectuele eigendomsrechten van geneesmiddelen en de toegang tot de Canadese scheepvaart voor Europese reders boekte De Gucht naar eigen zeggen een overwinning. “Het gaat om afzonderlijke akkoorden, maar hier zitten een aantal bruggetjes in die ons zullen toelaten sterker te staan in de onderhandelingen met de Verenigde Staten”, zegt de Belgische commissaris.

Met de kritiek dat het handelsakkoord met Ottawa tot de dumping van Canadees runds- en varkensvlees zal leiden, is De Gucht het niet eens. “De Europese Unie is een netto-exporteur van landbouwproducten. Dat vlees maakt daar met drie à vier procent slechts een zeer beperkt percentage van uit. Je mag daar niet eenzijdig naar kijken.”