Europees compromis over hernieuwbare energie in zicht

"Het akkoord is zo goed als rond", kondigde onderhandelaar Claude Turmes van het Europees parlement donderdag aan. Volgens het Luxemburgse lid van de groene fractie ligt enkel Italië nog dwars. De regering van premier Silvio Berlusconi wil een herzieningsclausule in 2014, maar de europarlementsleden vrezen dat deze clausule als hefboom zal dienen om de inspanningen opnieuw in vraag te stellen. Turmes gelooft echter dat het Italiaanse bezwaar in de loop van de week op diplomatiek niveau opgeheven kan worden.

Het optrekken van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in de energiemix vormt één van de belangrijkste pijlers van het veelbesproken Europese plan om de uitstoot van CO2 tegen 2020 met 20 procent in te dijken. "Van alle voorstellen creërt deze richtlijn de meeste jobs. Ze zal een enorme impact op de uitstoot van CO2 hebben en Europa minder afhankelijk maken van de import van olie. Dit is ook een belangrijke stimulans voor de autosector", zo schetste Turmes de inzet.

In het kader van de Europese inspanning moet België zijn aandeel optrekken tot 13 procent. De richtlijn biedt ons land wel de mogelijkheid om investeringen in hernieuwbare energie in het buitenland te doen en die groene credits aan te wenden om de nationale doelstelling te halen. Ook dat mechanisme wil Italië in 2014 opnieuw onder de loep nemen. Turmes vreest echter dat zo'n herziening de investeerders zal afschrikken om projecten te lanceren.

De richtlijn bepaalt voorts dat 10 procent van het Europese verkeer tegen 2020 op biobrandstoffen moet rijden. Daarover rees de voorbije maanden heel wat protest, onder andere omdat de teelt van koolzaad en andere gewassen met het oog op de productie van biobrandstoffen gevolgen heeft voor de voedselproductie en -prijzen. Om die bezwaren op te vangen, wordt deels ingezet op biobrandstoffen van de tweede generatie en elektriciteit. Zo worden treinen die rijden op elektriciteit uit hernieuwbare energie inbegrepen bij de berekening van de doelstelling van 10 procent.

Europarlementsleden, ministers, diplomaten en eurocraten onderhandelen momenteel zowat de klok rond, maar over de andere pijlers van het klimaatplan is er nog geen akkoord in zicht. Zo bestaat er nog grote onenigheid over de handel in CO2-uitstootrechten en de gevolgen voor de concurrentiekracht van de Europese industrie. Volgens de Europese Commissie zouden de industriële vestigingen deze rechten moeten aankopen op veilingen (20 pct in 2013 en 100 pct in 2020). Daardoor dreigen de bedrijven én hun uitstoot te verhuizen naar andere delen van de wereld.

Onder meer Duitsland eist meer gratis rechten. De bestemming van de opbrengsten van de veilingen zorgt eveneens voor verhitte discussies. Polen blijft zich dan weer verzetten tegen het idee dat de elektriciteitssector reeds in 2013 alle uitstootrechten zou moeten aankopen. Het land draait nog grotendeels op verouderde kolencentrales en Warschau voert aan dat de prijzen voor elektriciteit zouden exploderen.

Het Franse EU-voorzitterschap heeft Polen reeds een gefaseerd uitstel tot 2016 aangeboden, maar dat hebben de Polen van tafel geveegd. Premier Donald Tusk blijft zich wel constructief opstellen. Hij zal in de loop van het weekend overleg plegen met de Franse president Nicolas Sarkozy in de marge van een bijeenkomst in Gdansk. Ook de overige leiders uit Centraal- en Oost-Europa geven acte de présence.

Daarnaast bestaan er ook nog heel wat problemen rond de richtlijn die de vermindering van de uitstoot regelt in sectoren als landbouw, huisvesting en transport. Volgens onderhandelaar Satu Hassi van het Europees parlement willen de lidstaten tot 70 procent van de inspanning realiseren in andere landen. Dat is voor haar onaanvaardbaar. In het halfrond stoort men zich ook nog steeds aan de onwil van de lidstaten om geld vrij te maken voor de ontwikkeling van ondergrondse opslagplaatsen voor CO2.

"We hebben de voorbije dagen veel vooruitgang geboekt. Negentig procent van de teksten is afgerond. De overige punten zullen de staatshoofden en regeringsleiders moeten afwerken", zo verklaarde de Franse milieuminister Jean-Louis Borloo op een persconferentie. De openstaande cijfertjes en percentjes in de teksten vertegenwoordigen echter gigantische financiële en industriële belangen en vermoed wordt dat de bijeenkomst van de staatshoofden en regeringsleiders geen gezondheidswandeling wordt.

De top van de leiders gaat op donderdag 11 december in Brussel van start. Op zaterdag 13 december wordt het resultaat voorgelegd aan het Europees parlement, dat het plan een week later moet goedkeuren tijdens een sessie in Straatsburg. Zo zou de Europese Unie met sterke argumenten kunnen afzakken naar Kopenhagen, waar de internationale gemeenschap eind volgend jaar een globaal akkoord over de strijd tegen klimaatverandering moet vinden. De Duitse bondskanselier Angela Merkel merkte donderdag immers op dat het Europese klimaatplan geen enkele zin heeft indien de Verenigde Staten geen gelijkaardige inspanning leveren.(KS)