EU laat gebruik basisstoffen als gewasbescherming toe

Dankzij een nieuwe Europese goedkeuringsprocedure zullen bepaalde producten die niet als gewasbeschermingsmiddel op de markt worden gebracht toch voor de bescherming van gewassen mogen worden gebruikt. Dat laat de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu weten. Twee basisstoffen die intussen zijn goedgekeurd, zijn heermoes en chitosan hydrochloride.

Europa wil de erkenningsprocedure voor basisstoffen als gewasbeschermingsmiddel makkelijker maken. Basisstoffen zijn producten die voor andere doeleinden worden verkocht, maar toch voor de bescherming van gewassen kunnen dienen. De meeste basisstoffen zijn echter nooit als gewasbeschermingsmiddel toegelaten omdat de fabrikanten de hoge registratiekosten wilden vermijden en omdat er toch al sprake was van een wijdverspreid gebruik.

Nochtans betekent het gebruik van een basisstof als gewasbeschermingsmiddel dat dit product in het leefmilieu en de voedselketen kan terechtkomen. De gebruiker kan ook in grotere mate worden blootgesteld en dus gezondheidsrisico's lopen. Een correcte toepassing van basisstoffen als gewasbeschermingsmiddel is dus een noodzaak.

De Europese Unie heeft daarom een eenvoudigere procedure voor de goedkeuring van basisstoffen in het leven geroepen. De toegelaten producten worden opgenomen in een positieve lijst en mogen volgens bepaalde voorwaarden voor de bescherming van een gewas worden gebruikt. Ze moeten hiervoor dus niet specifiek als gewasbeschermingsmiddel worden toegelaten.

Momenteel zijn al twee basisstoffen erkend: heermoes en chitosan hydrochloride, en binnenkort komt daar waarschijnlijk nog sucrose bij. De FOD benadrukt dat alle andere basisstoffen op de markt (nog) niet voor de bescherming van gewassen mogen worden gebruikt. Goedgekeurde werkzame stoffen voor gewasbeschermingsmiddelen, zoals ijzersulfaat en zwavel, vallen niet onder de regelgeving voor basisstoffen; zij mogen dus enkel als gewasbeschermingsmiddel worden verhandeld.

"Het is belangrijk om een evaluatie te maken en dosissen te bepalen die werkzaam zijn maar niet schadelijk, want de dosis maakt dikwijls het gif", verduidelijkt Maarten Trybou van de FOD Volksgezondheid. "Daarnaast is het ook belangrijk om de toepassingen te bepalen, sommige producten mag je bijvoorbeeld enkel met handschoenen gebruiken."

Heermoes en chitosan hydrochloride zijn momenteel niet toegelaten in de biologische landbouw, maar sectororganisatie BioForum Vlaanderen vindt het wel een goede zaak dat de procedures voor het gebruik van bepaalde basisstoffen vereenvoudigd worden en dat Europa een faciliterende rol speelt. "De procedure om natuurlijke en traditionele middelen erkend te krijgen, is complex en duur waardoor het momenteel niet interessant is voor commerciële bedrijven", zegt de sectororganisatie van de biologische landbouw en voeding.

Velt, de vereniging voor ecologisch leven en tuinieren, juicht toe dat er een kader wordt geschapen voor stoffen die al veel langer gebruikt in de tuin, zolang dat maar niet gaat leiden tot het patenteren van bepaalde middelen. "Onze vuistregel is dat het gebruik van bepaalde basisstoffen kan als het dient voor de versterking van planten", verduidelijkt Velt-directeur Jan Vannoppen. "Ook voor de bestrijding van insecten moet dat kunnen, op voorwaarde dat het natuurlijke stoffen zijn."

"Wat onkruidbestrijding betreft, raden we onze leden aan zo veel mogelijk preventief te werken", legt Vannoppen uit. "Als de onkruidoverlast toch te groot wordt, is het beter manueel te wieden of met een brander te werken dan andere middelen te gaan gebruiken. Biotuiniers gebruiken geregeld plantenaftreksels om gewassen te versterken en zo ziekten te voorkomen."

"Heermoes staat bijvoorbeeld bekend als preventief middel tegen schimmelziektes zoals meeldauw, schurft en roest", gaat Vannoppen verder. "Brandnetelgier komt dan weer van pas om bladluizen te bestrijden en als vloeibare bemesting. Maar ook van rabarber-, tomaten- en vlierblad, kamille, boerenwormkruid, look en ui kan je nuttige aftreksels maken."

Meer info: Plantenaftreksels (Velt)