EU importeert voor miljarden product uit ontbost land

Drie jaar geleden besteedde de EU nog bijna 500 miljoen euro aan de bescherming van wouden overzee. Volgens FERN, een in Brussel gevestigde ngo, brengt dat weinig zoden aan de dijk indien Europa zich via handel in ‘verdachte’ landbouwproducten zoals palmolie en soja medeplichtig maakt aan illegale ontbossing en op de koop toe landbouwprojecten subsidieert die veranderingen in landgebruik nog in de hand werken. Van de wereldhandel in landbouwproducten die verbouwd werden op illegaal ontbost land is (in waarde) een kwart voor de EU bestemd, zo becijferde FERN. De ngo maakt zich vooral zorgen over de import uit Brazilië en Indonesië.

Tussen 2000 en 2012 werd gemiddeld elke twee minuten een bos ter grootte van een voetbalveld illegaal gekapt om de EU te voorzien van rundvlees, leder, palmolie en soja voor voedingsmiddelen, diervoeder, leren schoenen en biobrandstoffen. Dat staat in een rapport van FERN, een ngo die op EU-niveau lobbyt voor een betere bescherming van bossen. Van de internationale handel in landbouwgrondstoffen die in verband worden gebracht met de vernietiging van tropisch regenwoud neemt de EU een kwart van alle soja-import voor zijn rekening, 18 procent van alle palmolie, 15 procent van het rundvlees en 31 procent van het leder.

“Er is al veel geschreven over het feit dat de EU de belangrijkste importeur is van producten die leiden tot ontbossing, maar we hebben nu gegevens die aantonen dat een groot deel van deze ontbossing illegaal is”, zegt Saskia Ozinga, campagnecoördinator bij FERN. De studie ‘Stolen Goods: the EU’s complicity in illegal tropical deforestation’ bouwt voort op onderzoek uit 2014 en maakt voor de eerste keer een schatting van de mate waarin consumptie in de EU leidt tot illegale ontbossing.

In Nederland, dat in Europa veruit de grootste bestemming is voor deze exportproducten (verantwoordelijk voor een derde van de waarde van EU-importen), is palmolie het belangrijkste importproduct. Ook in Duitsland domineert palmolie de illegale voetafdruk van ontbossing. In Italië, het land van designerschoenen en handtassen, domineert leder. Frankrijk, de grootste landbouwproducent van de EU, voert vooral soja in voor de veehouderij. In Groot-Brittannië is rundvlees het belangrijkste product. Meer dan de helft van de verdachte import is afkomstig uit Brazilië, waar FERN het aandeel illegale ontbossing door sojateelt en veehouderij op 90 procent schat. Een kwart is afkomstig uit Indonesië, waar ongeveer 80 procent van de ontbossing als illegaal wordt bestempeld. Maleisië en Paraguay zijn een paar van de andere landen waar veel grondstoffen vandaan komen.

Het rapport vermeldt gedetailleerd de acties die de EU zou moeten ondernemen om haar bijdrage aan illegale ontbossing te stoppen. “De vraag naar grondstoffen die deels afkomstig zijn van illegaal ontbost land wordt aangestuurd door verschillende beleidsdomeinen, zoals landbouw, handel en energiebeleid”, verduidelijkt Ozinga. “We hebben dringend een actieplan nodig om dit beleid coherent te maken, de consumptie van de EU te verminderen en te garanderen dat we alleen legale en duurzaam geproduceerde grondstoffen importeren.” Bovendien zou de EU haar marktoverwicht kunnen aanwenden om in productielanden hervormingen af te dwingen.

FERN erkent dat het bedrijfsleven in Europa vrijwillig afspraken maakt om aanvoerketens op te schonen, met de belofte geen producten toe te laten die een relatie hebben met ontbossing. Het rapport waarschuwt echter dat deze bedrijven die afspraken moeilijk kunnen nakomen, omdat illegale ontbossing zo wijdverspreid is. Overheden zouden dus beter regels instellen om illegale invoer te verminderen en op die manier een eerlijk speelveld te creëren. Om te beginnen zou de Europese houtverordening gehandhaafd moeten worden zodat die ervoor zorgt dat hout uit bossen die op illegale wijze zijn omgevormd tot landbouwgrond effectief van de markt wordt geweerd. Gelet op de toenemende vraag naar landbouwgrondstoffen vindt de ngo ook een breder EU-actieplan nodig om  ontbossing door commerciële landbouw te stoppen en rechten te respecteren.

Meer info: FERN