EU hoopt op snel handelsakkoord met Japan

De onderhandelingen over een nieuw vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en Japan gaan de laatste rechte lijn in. Gehoopt wordt op een politiek akkoord tegen de G20-top in Hamburg, maar "inhoud is belangrijker dan snelheid", zo waarschuwt eurocommissaris voor Handel Cecilia Malmström. Zo is er nog geen akkoord over het systeem voor de beslechting van geschillen tussen investeerders en overheden. Ook over de toegang tot de landbouw- en automarkten lijkt het laatst woord nog niet gezegd. 

Na meer dan vier jaar van onderhandelingen zijn de handelsgesprekken tussen de Europese Commissie en Japan in een cruciale fase beland. De Japanse premier Shinzo Abe en de Europese leiders Donald Tusk en Jean-Claude Juncker hopen voor de G20-top in Hamburg op 7 juli een politiek akkoord te beklinken. Daarmee willen ze naar de rest van de wereld een sterk signaal sturen in tijden van oprukkend protectionisme.

"Dat zou een opportuniteit zijn", erkende Malmström, "maar inhoud is belangrijker dan snelheid. Als het klaar is, is het klaar. Anders zullen we nog even moeten wachten. Ik moet het akkoord immers ook kunnen verdedigen bij de lidstaten en in het Europees Parlement." De Europese hoofdonderhandelaar is alvast in Tokio, ook Malmström toonde zich bereid deze week nog naar Japan af te reizen om haar gewicht in de schaal te werpen.

De toegang tot de landbouw- en automarkten blijft een heikel thema. Ook over het systeem van de geschillenbeslechting tussen staten en investeerders is er nog geen deal. "Wat ons betreft, is het oude systeem dood. Wij willen de nieuwe investeringsrechtbank in alle nieuwe handelsakkoorden, maar met Japan is dit hoofdstuk nog niet afgesloten", erkende de eurocommissaris. "We hebben er al veel over gepraat, maar we zijn er nog niet."

Sinds de moeizame onderhandelingen over het vrijhandelsverdrag met Canada (CETA) wil de Europese Unie niet langer dat investeerders hun geschillen met overheden uitvechten in arbitragepanels. Het nieuwe systeem, dat nog bekrachtigd moet worden in de parlementen van de lidstaten, voorziet in de oprichting van een meer transparant investeringstribunaal, met door de Europeanen en Canadezen aangeduide rechters en beroepsmogelijkheden.

Het voorbije weekeinde toonde Greenpeace zich ongerust dat het nieuwe verdrag onvoldoende maatregelen tegen de walvisjacht en illegale houtkap omvat, maar die kritiek is volgens Malmström "een storm in een glas water". Ook ontkende ze dat de onderhandelingen te weinig transparant zouden zijn. Wel betreurde de eurocommissaris dat de lidstaten het onderhandelingsmandaat niet willen publiceren.

Malmström presenteerde het jaarlijkse rapport over handelsobstakels. Daaruit blijkt volgens haar dat "de gesel van protectionisme" opgang maakt. De Europese exporteurs meldden dat het aantal obstakels vorig jaar met 10 procent steeg. Alleen al die 36 bijkomende obstakels kunnen hen tot 27 miljard euro kosten. Andere G20-leden als Rusland, Brazilië, China en India prijken bovenaan de lijst van handelsbestemmingen met de meeste obstakels. Anderzijds kon de Commissie vorig jaar ook 20 obstakels uit de weg ruimen die samen 4,2 miljard euro aan Europese exportwaarde vertegenwoordigen.