Doordachte aanpak verbetert dierenwelzijn in volière

Sinds legbatterijen zijn verboden, stapten heel wat leghennenhouders over het volièresysteem. Hoewel de voordelen op vlak van dierenwelzijn van dit huisvestingssysteem ten opzichte van de nu verboden legbatterijen duidelijk zijn, kent het toch nog een aantal pijnpunten. Volgens Jasper Heerkens, doctorandus bij ILVO, kan een groot deel van die pijnpunten op vlak van dierenwelzijn aangepakt worden door een doordachte keuze van type kip en relatief eenvoudige aanpassingen aan de binneninrichting van de volière, zoals het voorzien van loopplanken.

De volière is een scharrelsysteem dat gekenmerkt wordt door meerdere etages en dat de kippen toelaat om hun natuurlijk gedrag te uiten. Maar volièresystemen zijn niet zaligmakend op vlak van dierenwelzijn. Zo lopen kippen in volières een verhoogd risico op bepaalde welzijnsproblemen, zoals schadelijk pikgedrag, verhoogde sterfte, en borstbeen- en voetzoolaandoeningen. Onderzoeker Jasper Heerkens identificeerde de zwakke en sterke punten van dit huisvestingssysteem om nadien een aantal aanbevelingen te doen om het systeem en management te verbeteren met het oog op een verbeterd dierenwelzijn.

Zijn onderzoek is gebaseerd op een veldstudie in de gangbare legkippenhouderij naar kenmerken van het volièresysteem en management die een invloed hebben op dierenwelzijn (schadelijk pikgedrag, sterfte, borstbeen- en voetzoolaandoeningen) en eierproductie. Bovendien werd op experimentele schaal het effect van loopplanken op het voorkomen van borstbeen- en voetzoolaandoeningen bij twee kippenkruisingen getest. De veldstudie werd uitgevoerd in 47 stallen met volièrehuisvesting om de variatie en ernst van de welzijnsproblemen aan te tonen.

Schadelijk pikgedrag (verenpikken, cloacapikken, kannibalisme), borstbeenbreuken en -krommingen en voetzoolaandoeningen (hyperkeratose, dermatitis, “bumble foot”) kwamen frequent voor bij nagenoeg alle onderzochte kippen. Er was echter wel een grote variatie in het voorkomen en de ernst van de onderzochte welzijnsaspecten, en die kon gelinkt worden aan specifieke eigenschappen van het huisvestingssysteem, het management of de volière.

Zo werd een verband gevonden tussen de gangpadbreedte in rij-systemen en het voorkomen van bloeduitstortingen rond het borstbeen. Het materiaal waaruit etagevloeren zijn opgebouwd (ijzeren draadrooster versus kunststof rooster) beïnvloedde zowel de eierproductie als het verenkleed, wonden, borstbeenbreuken, sterftepercentage, bloedmijtbesmettingen. De inrichting voor de legnestingang beïnvloedde de staartbevedering. Een vrije uitloop had positieve effecten op het verenkleed en het voorkomen van de voetzoolaandoening hyperkeratose.

Wat betreft het management in volièresystemen werd aangetoond dat contact tussen de houder en de dieren en de toepassing van fasevoedering een positieve invloed hadden op het verenkleed van de legkippen. Op het niveau van type kip werden verschillen gevonden qua bevedering, het voorkomen van borstbeenbreuken en voetzoolhyperkeratose tussen bepaalde kruisingen. Sommige types kippen blijken dus gevoeliger voor bepaalde welzijnsproblemen dan andere.

In de experimentele studie werd getest of het verstrekken van loopplanken in het systeem resulteert in minder borstbeen- en/of voetzoolaandoeningen bij twee vaak voorkomende types kip, en met succes. Loopplanken leiden tot minder borstbeenbreuken en -krommingen, minder voetzoolhyperkeratose, minder dermatitis en minder ‘bumble foot’. “De resultaten van het onderzoek bieden mogelijkheden om het welzijn van leghennen in volièresystemen te verbeteren, en dat met relatief eenvoudige ingrepen zoals het voorzien van loopplanken”, zegt Heerkens.

Hij wijst er ook op dat bepaalde kruisingen van kippen door hun specifieke eigenschappen qua gedrag en metabolisme beter geschikt zijn voor huisvesting in volièresystemen dan andere. “Een combinatie van aanpassingen in de binneninrichting van de volière, in management en in type leghen laten toe om de leghen en haar leefomgeving beter op elkaar af te stemmen. Zo kan het uiteindelijk doel bereikt worden: een verbetering van de gezondheid en het welzijn van de leghennen in commerciële volièresystemen, een betere eierproductie en dus betere bedrijfsresultaten”, besluit de ILVO-onderzoeker.