Dierenartsen staan achter reductie antibioticumgebruik

Tijdens Expovet, een vakbeurs voor dierenartsen, wisselde het kenniscentrum AMCRA uitgebreid van gedachten met dierenartsen over de breed gedeelde visie om het antibioticumgebruik bij dieren tegen 2020 te halveren. Door een stemming bleef de interactieve discussie niet beperkt tot de zes deelnemers maar gaven ook collega-dierenartsen in het publiek hun mening. Aan de noodzaak om het antibioticumgebruik in de diergeneeskunde te verminderen, twijfelt bijna niemand. Zeven op de tien dierenartsen hebben wel last van plankenkoorts bij de grootste uitdaging waar ze voor staan, namelijk 75 procent minder gebruikmaken van de meest kritisch belangrijke antibiotica. De haalbaarheid hiervan werd in vraag gesteld maar AMCRA benadrukt dat de alternatieven voor zogenaamde ‘rode middelen’ voorhanden zijn.

Tegen 2020 moeten er in de diergeneeskunde in ons land de helft minder antibiotica ingezet worden. Voor de meest kritische antibiotica, met name de derde en vierde generatie cefalosporines en de fluoroquinolones, werd een daling vooropgesteld van 75 procent tegen 2020. Specifiek voor de met
antibiotica gemedicineerde voeders dient een daling bewerkstelligd te worden van 50 procent en dit reeds tegen 2017. De vakbeurs voor dierenartsen Expovet bood kenniscentrum AMCRA een groot klankbord voor haar ‘Visie 2020’. Centrale vraag was hoe een dierenarts denkt over de vooropgestelde reductiedoelstellingen en hoe die volgens hem best bereikt worden.

Positief is dat de meeste neuzen in dezelfde richting wijzen wat de centrale doelstelling betreft, namelijk minder antibiotica gaan gebruiken. De noodzaak tot reductie werd door 84 procent van de aanwezige dierenartsen erkend. Een heel ander beeld (69% tegen) toonde de stemming over de haalbaarheid van een reductie met 75 procent voor de meest kritisch belangrijke antibiotica. Een totaalverbod op zogenaamde ‘rode middelen’ wordt onwenselijk geacht, maar AMCRA is hier evenmin vragende partij voor. Niettemin moeten deze middelen met grote terughoudendheid ingezet worden. Het kenniscentrum bepleit het wettelijk verankeren van de gebruiksvoorwaarden voor rode producten.

In de loop van 2016 wordt een initiatief van de wetgever verwacht. Dat zal zeker de reductie van het gebruik van ‘rode antibiotica’ versnellen. De dierenarts zal immers zijn keuze voor een rood middel moeten verantwoorden. “Zonder dergelijke wetgeving zou het waarschijnlijk moeilijker haalbaar zijn”, beseft Evelyne De Graef, coördinator van AMCRA. “Vandaar ook dat de meeste dierenartsen van mening zijn dat begeleidende wetgeving nodig is, naast autoregulatie, als steuntje in de rug bij de keuze voor een geel of oranje antibioticum. Het helpt tegen gewoontegebruik van een rood middel.”

De Graef steekt niet weg dat er bij de dierenartsen een beetje plankenkoorts is om andere antibiotica in te zetten, zeker bij levensbedreigende infecties die een snel ingrijpen vereisen. “De alternatieve middelen zijn nochtans beschikbaar, dat kunnen dierenartsen terugvinden in de formularia die AMCRA uitgeeft per diersoort”, aldus de coördinator, “maar men kan niet altijd wachten met behandelen tot de resultaten van de kiemisolatie en de gevoeligheidstest gekend zijn.” Dat is volgens haar de reden waarom een dierenarts in een aantal gevallen vasthoudt aan breed werkende (rode) middelen, die nochtans pas derde keuze zijn in de AMCRA formularia, maar waarvan men denkt dat ze zeker doeltreffend werken.

In de paardensector zien dierenartsen nog een ander obstakel, namelijk het geringe aantal alternatieven voor rode producten. Weinig smalspectrum antibiotica zijn toegelaten voor gebruik bij paarden zodat ook AMCRA aandringt op meer toelatingen voor gele en oranje middelen. In de paardenhouderij maakt de hoge waarde van een individueel dier het volgens dierenartsen niet mogelijk om de meest kritisch belangrijke antibiotica volledig af te zweren. Dat is ook niet de bedoeling want er komt immers geen verbod maar wel een forse reductie met 75 procent. Voorlopig zijn er trouwens geen reductiedoelstellingen per diersoort want die zijn generiek geformuleerd. Wanneer de datacollectie nog beter op punt staat, zit dat er wel aan te komen. Het is met andere woorden van belang dat iedere subsector de haalbaarheid inziet van de ‘Visie 2020’.

Bij AMCRA zal het niet mogen ontbreken aan overtuigingskracht want een relatief grote groep dierenartsen blijft sceptisch over de kwantitatieve doelstellingen. Dat is zo voor de 'min 75 procent meest kritisch belangrijke antibiotica' maar evenzeer voor de overkoepelende doelstelling om tegen 2020 al het diergeneeskundig antibioticumgebruik te halveren. Slechts 41 procent acht dit realistisch. De grootste gebruikers (varkens-, kalver- en braadkippenhouderij) zullen de grootste daling moeten realiseren. Gebreken in de bedrijfsvoering zullen niet meer toegedekt kunnen worden met antibioticumgebruik. Eventuele ziekte-uitbraken zouden het behalen van de doelstelling richting 2020 kunnen bemoeilijken.

Het gebruik van met antibiotica gemedicineerde voeders vinden dierenartsen zelf te laagdrempelig. Dat halveren tegen 2017 wordt door 80 procent van de op Expovet aanwezige dierenartsen ingeschat als zijnde realisbaar, wat de eerste stap kan vormen naar een totale uitfasering. Het recent gepubliceerde stappenplan van de mengvoederindustrie wordt onthaald als een stap in de goede richting.

De zes dierenartsen die het panel uitmaakten, resumeerden door duidelijk te maken dat ze achter de reductie van antibiotica en de benchmark tussen dierenartsen staan. Ook de uitfasering van gemedicineerde voeders en een versterking van de één-op-één relatie tussen bedrijfsbegeleidende dierenarts en veehouder heeft hun zegen, maar steeds voegen ze een kritische noot toe.

In de nieuwsbrief van AMCRA worden hun bezorgdheden opgesomd: “De mate waarin gereduceerd kan worden en de regels die eventueel opgelegd zullen worden, mogen het dierenwelzijn niet schaden. Drijfveren van dierenartsen met een hoog voorschrijf-en verschaffingsgedrag moeten geanalyseerd en niet onmiddellijk afgestraft worden. De rode producten moeten beschikbaar blijven voor gebruik, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. De regulerende rol van de overheid wordt aanvaard en zelfs verwacht mits overleg met de sectoren. Het zullen uiteindelijk ook de sectoren zelf zijn die met structurele aanpassingen binnen hun gelederen over de brug zullen moeten komen om het verhaal waar te maken.”

Meer info: AMCRA-verslag debat Expovet