Controle en sanctionering IPM is nog niet glashelder

De adviesraden SALV (landbouw) en Minaraad (milieu) vinden het positief dat een landbouwer de controle op geïntegreerde gewasbescherming (IPM) kan combineren met de controle op bestaande lastenboeken zoals Vegaplan. Dat spaart kosten en tijd. Wel wordt er meer duidelijkheid gevraagd omtrent de afstemming tussen IPM en Vegaplan en de wijze waarop het resultaat van een controle gecommuniceerd wordt. “Verlang niet dat elke inbreuk onmiddellijk opgelost wordt, maar laat dat afhangen van de ernst van de non-conformiteit zoals het Voedselagentschap dat ook doet”, luidt de kern van het betoog.

Het besluit over de toepassing van geïntegreerde gewasbescherming (integrated pest management oftewel IPM) door Vlaamse land- en tuinbouwers implementeert de Europese pesticidenrichtlijn. Daarin wordt IPM beschreven als de zorgvuldige afweging van alle beschikbare gewasbeschermingsmethoden (chemisch, mechanisch, natuurlijke vijanden, enz.). Een landbouwer moet passend optreden tegen de ontwikkeling van schadelijke organismen en daarbij het gebruik van chemische middelen en andere vormen van interventie “tot economisch en ecologisch verantwoorde niveaus” beperkt houden. Ook dient hij het risico voor de gezondheid van mens en milieu tot een minimum te herleiden.

Landbouwers dienen de IPM-beginselen sinds begin dit jaar toe te passen. Geïntegreerde gewasbescherming is niet vrijblijvend zodat er controles zullen komen. Landbouwers die aan autocontrole doen in het kader van Vegaplan kunnen opteren voor een combi-audit. Volgens Minaraad en SALV is het nog onduidelijk of de landbouwers die kiezen voor een afzonderlijke audit afdoende gecontroleerd zullen worden. Het voorliggende besluit maakt dat normaal gezien wel mogelijk aangezien de controleorganismen lijsten van professionele gebruikers moeten overmaken aan de bevoegde overheidsinstantie.

Bij de sanctionering blijft een goede wisselwerking en afstemming tussen de landbouwadministratie en andere betrokken federale en Vlaamse overheidsdiensten noodzakelijk, onder meer voor inbreuken die onderhevig zijn aan andere wetgeving. Concrete bepalingen over de communicatie van het controleresultaat staan niet in het Vlaamse besluit. De adviesraden willen weten of er een onderscheid zal gemaakt worden tussen de communicatie van het resultaat van een controle binnen een bestaand lastenboek, waarvoor een certificaat wordt uitgereikt, versus een afzonderlijke controle van de IPM-beginselen.

Controleorganen dienen vastgestelde inbreuken onmiddellijk te communiceren, en jaarlijks moeten ze de overheid een overzicht bezorgen van de uitgevoerde controles. De adviesraden stellen dat de “onmiddellijke” melding rekening dient te houden met de termijnen die binnen Vegaplan voorzien worden om correctieve acties te nemen. Daarnaast vragen de raden om de term “inbreuken” te verduidelijken. Zij verwijzen naar de transparante manier waarop het Voedselagentschap non-conformiteiten tijdens audits aanpakt.

Het FAVV maakt namelijk een onderscheid naargelang de ernst van de inbreuk. Die kan ontoelaatbaar zijn zodat hij “zeer snel” moet worden weggewerkt of iets minder ernstig zodat het wegwerken ervan “binnen een zeer beperkte periode” moet gebeuren. Soms krijgt de landbouwer te horen dat hij gedeeltelijk tekortschiet en de tekortkoming “op korte termijn” moet wegwerken. Er is immers geen direct gevaar, maar er kunnen wel gevolgen zijn voor de goede werking van het autocontrolesysteem. Een meldingsplicht is er voor de onmiddellijk weg te werken inbreuken.

Het IPM-besluit stelt dat de bevoegde overheid beslist over de gevolgen van de vaststellingen volgens het Landbouwdecreet. SALV en Minaraad vragen meer duidelijkheid over de voorziene maatregelen bij inbreuken. Zij zijn van mening dat deze maatregelen proportioneel moeten zijn met de ernst van de inbreuk. “Een landbouwer die bijvoorbeeld niet aan een ‘major 100 procent conform voorwaarde’ van administratieve aard uit de IPM-checklist voldoet, zal bij het intrekken van het Vegaplan-certificaat zijn producten moeilijk kunnen afzetten op de markt”, verduidelijken de raden de mogelijk grote impact van een administratieve fout tegen IPM.

Tot slot vragen de raden om na te gaan of de richtlijn voor alle professionele gebruikers voldoende werd geïmplementeerd. Immers, voor de professionele land- en tuinbouwers werden voor de verschillende subsectoren en gewassen specifieke richtsnoeren opgesteld. Voor de andere professionele gebruikers zoals die door het ontwerpbesluit worden gedefinieerd (technici, werkgevers, zelfstandigen,…) gebeurde dit niet.

Meer info: advies SALV & Minaraad