Campagne rond mest en water benadrukt urgentie
nieuws
In Staden is het startschot gegeven van een grootschalige en breed gedragen sensibiliseringscampagne rond bemesting en waterkwaliteit. Met de slogan ‘Zeg niet te gauw, ’t steekt niet te nauw!’ zullen de landbouworganisaties, het CVBB, de overheid en de erkende Vlaamse praktijkcentra het komende jaar dezelfde boodschap uitdragen: dat dit bemestingsseizoen cruciaal is voor het halen van de Europese waterkwaliteitsnormen, en dat het in ieders belang is om een tandje bij te steken. Elk op zijn terrein en op zijn manier, maar wel op een gecoördineerde manier. “Er zijn al grote stappen gezet, maar we zijn er nog niet. Midden 2017 evalueert de Europese Commissie onze vorderingen in het kader van MAP5. Als die evaluatie niet goed is, zal er worden bijgestuurd. En dat willen we vermijden”, legt Toon Denys uit, gedelegeerd bestuurder van VLM.
De Vlaamse Landmaatschappij (VLM) heeft bij het uitwerken van de campagne naar eigen zeggen als bruggenbouwer gefungeerd. Het initiatief kwam echter van de sector zelf. Uiteindelijk zijn zowel Boerenbond, het Algemeen Boerensyndicaat (ABS) en BioForum als het Coördinatiecentrum Voorlichting en Begeleiding Duurzame Bemesting (CVBB), de erkende Vlaamse praktijkcentra, de VLM, de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE, Albon), het Departement Landbouw en Visserij (LV) en het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) erbij betrokken.
Zij engageren zich om het komende jaar hun acties en initiatieven rond bemesting en verbetering van de waterkwaliteit op elkaar af te stemmen en via diverse kanalen te communiceren naar land- en tuinbouwers. Daarbij zullen ze telkens de slogan ‘Zeg niet te gauw, ’t steekt niet te nauw!’ en indien mogelijk de herkenbare stripfiguur MAP-man gebruiken (zie foto). De focus zal liggen op sensibilisering maar ook op praktisch advies, begeleiding en aanwezigheid op het terrein. Rode draad doorheen de campagne is het benadrukken van de urgentie én het aanreiken van praktisch bruikbare tips en oplossingen om zorgvuldig en oordeelkundig te bemesten.
De afgelopen 15 jaar kende Vlaanderen een gestage verbetering van de waterkwaliteit, maar lang niet overal en niet snel genoeg. De laatste jaren is er zelfs eerder sprake van stagnatie. En dat terwijl dit seizoen zo cruciaal is voor het halen van de doelstellingen en voor het toekomstige mestbeleid. MAP5 loopt van 2015 tot en met 2018 maar zal in de tweede helft van volgend jaar al tussentijds geëvalueerd worden door de Europese Commissie (mid-term review). “De resultaten waar de Commissie zich voor die evaluatie op zal baseren, zijn die van dit mestseizoen”, legt Denys uit. “Het is dus van groot belang dat de MAP-normen goed gerespecteerd worden, anders zal de Commissie eisen dat ze nog verstrengd worden.”
Georges Van Keerberghen en Guy Depraetere van respectievelijk Boerenbond en ABS benadrukken dat ze 100 procent achter de boodschap en het nut van de campagne staan, net omdat de resultaten inderdaad zo cruciaal zijn dit seizoen. “De nieuwe normen moeten dit jaar voor het eerst worden toegepast. Dat zal moeilijk zijn, maar de waterkwaliteit in de MAP-meetpunten moet verbeteren. Anders lopen we in 2018 tegen de lamp”, stelt Van Keerberghen. “In sommige regio’s is de waterkwaliteit al sterk verbeterd. Het bewijs dat het kan. Maar tot nog toe is onze vooruitgang niet voldoende. Er wordt geen 75 procent van de boeren verwacht, maar 95 procent. Onze manier van bemesten moet dus nog verder verfijnd worden, en we moeten nog beter inzoomen op probleemgebieden”, klinkt het bij Depraetere.
Die laatste pleit in zijn toespraak verder voor meer onderzoek en kennisuitwisseling rond bemesting, zodat oplossingen worden geformuleerd die de MAP-normen ook economisch haalbaar houden. Een pleidooi dat Joris Relaes, administrateur-generaal van ILVO, graag aanhoort. “Als onderzoeksinstelling dragen wij maar al te graag ons steentje bij. Vorig jaar lanceerden we bij ILVO bijvoorbeeld al onze bodemgeboden. Als elke land- en tuinbouwer die in acht neemt, zullen de resultaten niet uitblijven. Bemesten gaat immers al lang niet meer alleen om de aanvoer van stikstof en fosfor, maar om het verbeteren van de bodemkwaliteit. En die kwaliteit is afhankelijk van maar liefst 18 parameters, van het organische stofgehalte over de compactie van de bodem tot teeltrotatie en het tijdstip van bemesting. Als landbouwer moet je in je bemestingsplan met al die parameters rekening houden. Als je ze allemaal onder controle hebt, zal je bodem in goede conditie verkeren én zal je ook minder nutriënten verliezen naar het milieu”, stelt hij.
De lancering van de campagne vond plaats op tuinbouwbedrijf Dhaene in Staden, dat bovengenoemde bodemgeboden hoog in het vaandel draagt. Zo wordt een vierde van het areaal ingezaaid met wintertarwe, en wordt de bodem zo min mogelijk verstoord. Een deel van het areaal wordt bijvoorbeeld niet geploegd, en rijden op de bodem in te natte omstandigheden wordt vermeden. Desondanks is het een focusbedrijf. “Het is niet eenvoudig voor een tuinbouwbedrijf om de normen te halen”, beaamt voorlichter Bart Debussche van het Departement Landbouw en Visserij. “Groenten worden geoogst op hun toppunt, niet wanneer ze afgerijpt zijn zoals granen. Tuinders moeten dus blijven bemesten tot het punt van oogst, om die topkwaliteit te halen. En er blijven ook meer gewasresten achter op het veld. Dit alles maakt dat er makkelijker nutriënten uitspoelen. Maar als tuinders heel bewust met hun bemesting omgaan, kunnen extreme verliezen vermeden worden zonder in te boeten aan kwaliteit of opbrengst.”
De kracht van de campagne moet zijn dat gebiedswerkers of voorlichters zoals Debussche, die veel in contact komen met land- en tuinbouwers in de praktijk, dezelfde boodschap uitdragen als de landbouworganisaties en de overheid als instituut. “Elk op zijn manier, vanuit zijn expertise en op zijn domein.” Daarenboven onderzoekt VLM momenteel of er nog een tweede laag partners kan worden toegevoegd, met name andere onderzoeksinstellingen, bedrijfsbegeleiders, consulenten en erfbetreders. Ook vanuit het Departement LNE is er interesse om de boodschap te ondersteunen. Als het goed is, zullen land- en tuinbouwers dit jaar dus niet om de MAP-man en zijn boodschap heen kunnen.
