Britten mijmeren over goede oude tijd als landbouwnatie

Het Britse weekblad The Economist stelt ietwat treurig vast dat de landbouwers op het eiland niet meer de wereldtoppers van weleer zijn. De productiviteit is er de jongste jaren nog amper toegenomen. Bovendien becijferde de Wereldbank dat de graanopbrengsten per hectare in België, Frankrijk, Duitsland en Nederland hoger liggen. Hoe is het zover kunnen komen, vragen de Britten zich af. The Economist wijst met een beschuldigende vinger naar het Europees landbouwbeleid dat onproductieve boerderijen overeind houdt. Ten opzichte van zijn dichte buren zou de Britse landbouw slechter doen vanwege de hoge leeftijd van bedrijfsleiders, een overheid die te weinig investeert in onderzoek, dure landbouwgrond die bedrijfskapitaal opslorpt en onnuttig sentiment omtrent de ‘countryside’.

Na de twee wereldoorlogen hebben Britse boeren de reputatie opgebouwd dat ze bij de besten ter wereld behoren. Hoewel het niet vanzelfsprekend is om de landbouwproductiviteit tussen landen te vergelijken, vond The Economist voldoende aanwijzingen om te besluiten dat dat niet meer zo is.

Denktank OESO vergeleek voor de periode 2004-2009 de in- en output van de landbouw. Groot-Brittannië kwam erg slecht uit die vergelijking en hinkt achterop in vergelijking met toppers in productiviteit zoals Nederland, Duitsland, Vlaanderen, de VS en Australië, een land waar het gemiddelde weliswaar hoog ligt maar er een hemelsbreed verschil is tussen de best en slechtst presterende bedrijven. De Britten moeten zelfs de duimen leggen voor matig goede boeren als de Italianen en de Canadezen.

Een vergelijking maken, is altijd precair. Zeker is wel dat de productiviteit op Britse boerderijen nauwelijks toegenomen is sinds eind jaren ’90. Ruim vijftien jaar geleden slaagden de Britten er nog in om het verbruik van inputs (arbeid, meststoffen, energie) terug te dringen zonder dat het de opbrengst beïnvloedde. Sindsdien is er geen verbetering meer merkbaar terwijl de productiviteitsstijging zich volgens internationale data (USDA/FAO) doorzet in landen als Denemarken, Nederland, Duitsland, de VS en Nieuw-Zeeland.

The Economist graaft in de recente landbouwgeschiedenis op zoek naar een verklaring voor de stilstand van de Britse landbouw. Het Europees landbouwbeleid krijgt daarbij een veeg uit de pan omdat het weinig productieve boerderijen overeind zou houden met subsidies. Dat staat in schril contrast met de evolutie in Nieuw-Zeeland, waar boeren wel moesten investeren en coöperaties vormen toen de gratis hulp van de overheid al in 1984 wegviel. De kiwi’s behoren nu tot de beste boeren ter wereld.

Subsidies vanuit Brussel verklaren echter niet waarom Groot-Brittannië achteruitboert in vergelijking met andere EU-lidstaten. Een betere verklaring is naar verluidt dat er op het Britse eiland nog altijd landbouwers actief zijn die uitblinken in hun job, maar er ook een grote groep is die maar wat aanmoddert. Vaak gaat het om oudere boeren die geen opvolger hebben omdat hun kinderen naar de stad getrokken zijn voor een goede job. Eurostat becijferde dat 62 procent van de Britse boeren ouder was dan 55 in 2007. Alleen Italië, Portugal, Bulgarije en Roemenië hebben een nog oudere boerenpopulatie.

Dat de Britse overheid de voorbije twee decennia de investeringen in landbouwonderzoek ieder jaar met zes procent heeft teruggeschroefd, deed ook geen goed aan de landbouwproductiviteit. Een ander probleem is de hoge prijs van landbouwgrond omdat er geld in kruipt dat een landbouwer anders zou kunnen investeren. Tot slot doet de krant meewarig over het Britse sentiment rond de ‘countryside’. Een boerderij waar je voorouders nog land bewerkt hebben of vee lieten grazen, laat je niet zomaar in de steek. Ook niet als je door het te verkopen elders een meer productief landbouwbedrijf zou kunnen starten.

Het liberale opinieblad komt tot het besluit dat boeren de beheerders zijn van het bejubelde Britse platteland terwijl ze meer ondernemer zouden moeten zijn. De overheid zou hen daarbij kunnen helpen door het subsidiesysteem te hervormen, door te investeren in onderzoek, technologie en vaardigheden van landbouwers en door mensen aan te trekken in de sector die een neus voor zaken hebben.