Biosector pleit voor ‘lighthousebedrijven’ als onderzoeksinfrastructuur voor biologische veehouderij

De gangbare veehouderij heeft heel wat onderzoeksinfrastructuur voorhanden. Denk aan Proefbedrijf Pluimveehouderij en de Hooibeekhoeve van de provincie Antwerpen, de melkvee-, pluimvee- en varkensstal van ILVO of aan de onderzoeksstal van PIBO Tongeren. De biologische veehouderij heeft dit niet. “Vlaanderen erkent de voortrekkersrol van biologische landbouw bij de verduurzaming van de landbouwsector en voorziet in dat kader ook financiering voor onderzoek naar biolandbouw. Maar de onderzoekswereld en de biosector stoten op een gebrek aan infrastructuur om dat onderzoek uit te voeren”, klinkt het.

Bottom-up onderzoek

Daarom stelt de sector voor om ‘lighthousebedrijven’ uit te bouwen. “Dat zijn gewone, commerciële biobedrijven waar tegelijk ook onderzoek, monitoring en demonstratie plaatsvindt”, aldus BioForum. Volgens de belangorganisatie voor biologische landbouw heeft onderzoek uitgewezen, uitgevoerd in samenwerking met CCBT, Living Lab Agro-ecologie en Bio en ILVO, dat zo’n bedrijven het hiaat kunnen opvangen. Er wordt dan een langetermijnsamenwerking afgesloten met de biologische veehouder.

“Ons onderzoek toont aan dat lighthousebedrijven een unieke kans bieden om onderzoek, praktijk en kennisdeling duurzaam met elkaar te verbinden. Met de juiste ondersteuning kunnen zij uitgroeien tot duurzame leer- en innovatieomgevingen waar landbouwers, onderzoekers en andere actoren samen kunnen werken”, stelt Carmen Landuyt, coördinator bij CCBT. Die aanpak zorgt er volgens de biosector ook voor dat wetenschappelijke kennis en praktijkkennis elkaar versterken. “Dat past helemaal in de traditie van het biologische landbouwonderzoek, dat vaak bottom-up tot stand komt”, aldus BioForum.

Drempels

Toch zijn er nog een aantal drempels die moeten weggewerkt worden vooraleer een netwerk van lighthousebedrijven kan opgezet worden. “Vandaag bestaan ze nog niet omdat nog niet alle randvoorwaarden zijn vervuld. Het gaat onder meer om structurele financiering, langetermijnengagementen, vergoedingen voor landbouwers en duidelijke wettelijke kaders die lighthousebedrijven dezelfde mogelijkheden geven als onderzoeksinstellingen. We roepen de Vlaamse overheid op om hierin een ondersteunende rol op te pakken”, luidt het. De onderzoekers hebben die oproep vertaald in een reeks beleidsaanbevelingen.

Daarnaast zijn er ook op bedrijfsniveau duidelijke afspraken nodig. Die gaan over taakverdeling, (financiële) vergoedingen, databeheer eigenaarschap, enzovoort. Aan de hand van workshops en interviews met veehouders, onderzoekers, adviseurs en buitenlandse experts brachten de onderzoekers de goede praktijken en randvoorwaarden in beeld. Die zijn gebundeld in een leidraad met inzichten, aandachtspunten en praktische handvaten.

De onderzoekers en de verschillende onderzoeksinstellingen zijn nu klaar voor de volgende fase. “In een vervolgonderzoek willen we nu de eerste stappen zetten om in twee dierlijke sectoren effectief tot een biologisch lighthousebedrijf te komen”, aldus Landuyt. Idealiter resulteert dat in een netwerk van lighthousebedrijven in verschillende sectoren en regio’s.