Belgische zuivelverwerkers zien rode vlaggen: investeringen en jobs dalen
nieuwsDe Belgische zuivelverwerkers hebben een zeer uitdagend jaar achter de rug. Onverwacht hoge melkvolumes, internationale concurrentie en stijgende kosten hebben de marges in de zuivelindustrie verder onder druk gezet. “Onze competitiviteit staat onder druk. Dat blijkt uit de investeringen en de tewerkstelling die voor het tweede jaar op rij dalen. Dat zijn zeer verontrustende signalen”, zegt Lien Callewaert, directeur van de Belgische Confederatie Zuivel. De sector vraagt het beleid dringend werk te maken van een sterk en coherent industriebeleid.
“Vorig jaar zeiden we tijdens de jaarvergadering van onze federatie dat een dalend melkvolume de nieuwe realiteit is voor onze industrie”, aldus Callewaert. “Door strengere milieunormen, de uitdagingen op vlak van bedrijfsopvolging en zorgen over rechtszekerheid beseffen de zuivelbedrijven dat de melkveehouderij zal krimpen, en er dus minder melk zal worden geleverd. Ook voor 2025 was dat de verwachting, maar dat pakte helemaal anders uit.”
Grote volatiliteit in melkleveringen daagt verwerkers uit
De totale melkproductie in 2025 liep op tot 4,376 miljard liter melk. Dat is 22 miljoen liter of een half procent meer dan vorig jaar. Op zich niet zo’n spectaculair verschil, maar de volatiliteit in de leveringen doorheen het jaar was wel heel groot. Zo daalden de melkleveringen in de eerste jaarhelft nog met 4,6 procent, terwijl de aanvoer in de tweede jaarhelft fors steeg, met in december zelfs 12 procent meer melkleveringen dan het jaar voordien.
Volgens BCZ zijn er verschillende oorzaken die aan de basis lagen voor die plotse stijging: hoge melkprijzen in de eerste jaarhelft, relatief lage kosten, de zeer goede kwaliteit van het voeder door gunstige weersomstandigheden, en een verschuiving van de kalvingscyclus door de blauwtonguitbraak. Dat zorgde ervoor dat de melkveehouders stevig gingen 'doormelken'. Bovendien deed die productietoename zich niet alleen voor in België, maar ook op Europees en zelfs wereldniveau.
Goede eerste jaarhelft zorgt voor hoge gemiddelde melkprijs
Door die hoge productie kwamen de zuivelmarkten onder druk te staan met dalende prijsnoteringen tot gevolg. Toch lag de gemiddelde melkprijs voor heel 2025 nog behoorlijk hoog. Met alle extra’s inclusief werd vorig jaar gemiddeld 52,33 euro per 100 liter betaald. Dat is 5,5 procent meer dan in 2024 en ligt net onder het recordniveau van 2022, toen gemiddeld 55,14 euro per 100 liter melk werd uitbetaald. Vooral in de eerste helft van 2025 waren de melkprijzen goed, maar in de tweede jaarhelft vielen ze terug.
Die forse schommelingen in melkaanvoer opvangen, maakte het afgelopen jaar zeer uitdagend voor de Belgische zuivelverwerkers. “Het heeft veel flexibiliteit en veerkracht gevraagd van onze verwerkers om deze melk niet alleen te verwerken, maar ook te valoriseren”, zegt Peter Grugeon, kersvers voorzitter van BCZ. “Fabrieken die rekening hielden met een dalende melkaanvoer, hadden alle moeite van de wereld om die toevloed aan melk te verwerken. Die extra melk op de spotmarkt verkopen, was niet interessant want daar waren de melkprijzen gekelderd.” Hij roept de melkveehouders dan ook op om de productie te matigen, willen ze vermijden dat de melkprijzen nog verder dalen.
Melk valoriseren is een puzzel
Grugeon wijst erop dat het valoriseren van melk een puzzel is. “Het is niet moeilijk om een aantal ingrediënten van melk goed te verwaarden, maar het komt erop aan om alle ingrediënten zo goed mogelijk te vermarkten. Vandaag zien we een hoge vraag naar hoogwaardige eiwitten. Dat is positief, maar als je de eiwitten uit de melk haalt, blijft er heel wat vet over. Ook daar moet je een oplossing voor hebben, wil je de puzzel laten kloppen”, verduidelijkt Grugeon. Inspelen op marktopportuniteiten vraagt bovendien ook vaak tijd omdat er investeringen of innovatie mee gemoeid gaat.
De omzet van de Belgische zuivelindustrie is in 2025 verder gestegen tot 7,9 miljard euro. Een stijging van acht procent in vergelijking met een jaar eerder. “Daarmee vertegenwoordigt de sector meer dan negen procent van de totale voedingsindustrie, zelf de grootste industriële sector van België”, zegt Callewaert. Maar naast het stijgende omzetcijfers staan cijfers die haar verontrusten. “Voor het tweede jaar op rij dalen de investeringen tot een niveau van 167 miljoen euro. Dat betekent een daling van zes procent.” Ook de tewerkstelling daalde het afgelopen jaar met 3,4 procent.
Competitiviteit onder druk
Investeringen volgen competitiviteit, zo benadrukt BCZ, en de competitiviteit van de Belgische zuivelverwerkers staat onder druk in een context van stijgende kosten, internationale concurrentie en hoge regeldruk. “Nochtans is een sterke en rendabele verwerking essentieel om de lokale verankering van de zuivelketen te behouden. Melkveehouders en zuivelverwerkers zijn nauw met elkaar verbonden in een keten waarbij de schakels als communicerende vaten functioneren. Alleen wanneer de verwerkende industrie voldoende competitief en rendabel kan opereren, kan ook de volledige zuivelketen duurzaam en toekomstgericht zijn.”, waarschuwt Callewaert.
Daarom roept BCZ de beleidsmakers op om het concurrentievermogen van de zuivelverwerkers zo veel mogelijk te ondersteunen en de sector niet te belasten met extra taksen of bijdragen. Een recent voorbeeld in dat kader is het zwerfvuildossier. “Momenteel wordt een Europese richtlijn over zwerfvuil in Belgische wetgeving omgezet. Die zal aan producenten van bepaalde producten een taks voor zwerfvuil opleggen. Die taks komt er ook voor consumptiemelk van één liter, terwijl dit net een product is dat thuis verbruikt wordt. Het is absurd dat onze leden dan moeten bijdragen aan die zwerfvuiltaks”, klinkt het.
Het is niet de eerste keer dat de sectorfederatie aan de alarmbel trekt over de slechte rendabiliteit in de zuivelindustrie. “Het wordt echt precair”, zegt afscheidnemend voorzitter Sébastien Buytaert. Hij noemt het versterken van het concurrentievermogen en de waardecreatie van de zuivelindustrie een belangrijke uitdaging om het voortbestaan van de hele keten in ons land te garanderen. “Daarvoor is een nauwe samenwerking tussen alle spelers ontontbeerlijk”, meent hij.
BCZ rekent in deze context meer dan ooit op een sterke inzet van de politieke overheden, zowel om de nutritionele kwaliteiten van zuivelproducten te promoten en de dagdagelijkse consumptie ervan aan te moedigen. “Deze ondersteuning is van cruciaal belang om een solide en competitieve toekomst voor de heel keten te verzekeren”, concludeert Buytaert.
Ook goed nieuws
Er valt ook goed nieuws te rapen in de zuivelsector. "De kansen voor zuivel hier bij ons én wereldwijd blijven overeind", constateert BCZ. "De toegenomen aandacht voor eiwitrijke voeding biedt opportuniteiten voor de zuivelsector, want melk en zuivel zijn een natuurlijke bron van hoogwaardige eiwitten." De consumptie van yoghurt en verse witte kaas zit in de lift: het thuisverbruik in België groeide met respectievelijk 5,5 procent en 8,5 procent, zo blijkt uit een recente VLAM-studie. "De eiwittrend genereert een hernieuwde positiviteit rond zuivel bij jongeren. Getuige hiervan zijn recepten met zuivel in de hoofdrol die het afgelopen jaar viraal gingen. En de ‘influencer van het jaar’ (Steffi Mercie, red.) die zelfs haar eigen kaas maakt. Daarnaast blijven wereldwijd de perspectieven op middellange termijn positief, door een groeiende wereldbevolking en stijgende inkomens in economische groeiregio’s."
