"Agrovoedingsindustrie voert ontbossing de EU in"

Tijdens een conferentie in Brussel over de uitdagingen inzake ontbossing en bosdegradatie maakte de uittredende Europese milieucommissaris Janez Potocnik de aanwezigen duidelijk dat de EU zelf fraaie doelstellingen inzake bosbehoud heeft, maar ontbossing anderzijds wel “importeert”. We voeren grondstoffen en afgewerkte producten in waarvoor derde landen bossen gekapt hebben om ze te produceren. Van 1990 tot 2008 importeerden de lidstaten het equivalent van negen miljoen hectare, drie keer België dus. Daar groeiden vooral voedsel- en voedergewassen zodat Potocnik 60 procent van de ingevoerde ontbossing in de schoenen van de agrovoedingsindustrie schuift.

“Economische groei loskoppelen van een intensiever grondstoffengebruik, een einde maken aan de verspilling van grondstoffen en opschuiven richting een circulaire economie waar ogenschijnlijk niets meer verspild wordt”, somt EU-commissaris Janez Potocnik op wat volgens hem nodig is om ontbossing en bosdegradatie een halt toe te roepen. Hij kadert een ontbossingsstop namelijk in een bredere efficiëntiestrategie voor grondstoffen. Momenteel is de houding van de EU tegenover ontbossing nogal dubbelzinnig. Op haar grondgebied wil ze tegen 2020 het verlies van natuurlijke habitatgebieden, waaronder bossen, halveren en waar mogelijk (bijna) tot nul herleiden. Maar tegelijk importeert de EU grondstoffen en afgewerkte producten waarvoor overzee waardevolle bossen gesneuveld zijn.

Een Europese studie naar de “import van ontbossing” beschouwde de periode 1990-2008. In die 18 jaar gaat het om het equivalent van negen miljoen hectare bos. De voornaamste producten die bos verslinden, zijn oliehoudende gewassen (soja en palmolie) en de producten die daarvan afgeleid zijn, evenals vlees. “Hoewel we ons niet bewust zijn van de ontbossing eten we ‘bomen’ in de vorm van biefstuk en smeren we ‘bomen’ op onze huid in de vorm van zalfjes.” Potocnik past wel op voor overdreven simplificatie want slechts 33 procent van de gewassen en acht procent van de dierlijke voedingswaren die men internationaal met de vinger wijst voor ontbossing, worden verhandeld buiten de grenzen van het land van productie. Binnenlandse consumptie speelt dus ook een belangrijke rol.

De Europese ‘import’ van ontbossing is volgens de EU-commissaris een kwaad zeer van het lineaire economische model waar we zo verknocht aan zijn. “Het leidt tot een alsmaar groter grondstoffenverbruik en grondstoffen die snel tot afval verworden.” De oplossing zit hem volgens de Europese gezagsdrager voor milieu in een circulaire economie die duurzame producten voortbrengt die gerecycleerd kunnen worden of op een veilige manier afgebroken kunnen worden in de natuur. De Europese Commissie plant een pakket aan initiatieven om in de EU een beleidskader te scheppen voor een circulaire economie. Daarbij gaat ook aandacht uit naar voedselverspilling. Bovendien zit er ook een Europees actieplan inzake ontbossing en bosdegradatie aan te komen.