Mondiale kunstmestvoorraad slinkt traag maar zeker

De wereldwijde voorraad stikstof, fosfor en kalium volstaat om in 2050 voldoende voedsel te kunnen produceren voor negen miljard mensen. "Toch kan de wereld in minder dan 100 jaar met een tekort aan kunstmest, vooral fosfor, kampen", waarschuwt het Joint Research Centre van de Europese Commissie. Volgens professor Josse De Baerdemaeker (K.U.Leuven en Kyoto University) is precisielandbouw een deel van de oplossing.

Hoewel het Joint Research Centre redelijk gerust is in de mondiale beschikbaarheid van kunstmest op relatief korte termijn, luidt het toch dat waakzaamheid geboden is omdat het aanbod en de vraag naar kunstmest aan verandering onderhevig zijn. Door moeilijk voorspelbare factoren als een toenemende vraag, stijgende milieu- en energiekosten en conflicten tussen staten zou de wereld over minder dan een eeuw kunnen aankijken tegen een tekort aan kunstmest.

De onderzoekers verwachten dat de vraag naar kunstmest vanuit de landbouw zal verdubbelen tegen 2050. Dat put vooral de mondiale voorraad fosfaat uit want die zou zelfs aan het huidige tempo een kwart kleiner zijn in 2100. Bovendien hebben drie landen (o.a. Marokko) 85 procent van de gekende fosfaatvoorraad in handen. En dat is niet het enige probleem. De ontginning van fosfaatertsen verontreinigt de bodem, overmatig gebruik van kunstmest is schadelijk voor de waterkwaliteit en de productie van stikstof gaat in 2100 gepaard met een twee keer zo grote energiekost. De productie van stikstofmeststoffen is zelfs de grootste gebruiker van aardgas.

Indien beleidsmakers deze problemen het hoofd willen bieden, wachten ze beter niet te lang in de wetenschap dat een internationale aanpak omtrent het gebruik van nutriënten in de landbouw wellicht 25 tot 30 jaar tijd vergt. Tijdens een workshop in het Europees Parlement maakte professor emeritus Josse De Baerdemaeker (K.U.Leuven en Kyoto University) duidelijk dat precisielandbouw kan bijdragen aan een optimaler gebruik van nutriënten.

Het loont bijvoorbeeld om meer kunstmest toe te dienen op de meest productieve delen van een perceel. "De opbrengsten hier maximaliseren, weegt namelijk op tegen het beperkt opbrengstverlies door een lagere kunstmestgift op de minder vruchtbare perceelsdelen", weet De Baerdemaeker. Precisielandbouw kan meer dan alleen het kunstmestgebruik optimaliseren. "Camera's of sensoren helpen onkruiden detecteren tussen het cultuurgewas zodat de landbouwer de (chemische of mechanische) onkruidbestrijding plaatselijk kan uitvoeren", illustreert de professor.

In plaats van de gewasbehoeften steevast per hectare uit te drukken, adviseert De Baerdemaeker om met behulp van moderne technologie in te spelen op de specifieke nood aan nutriënten van individuele planten. Kunstmest zo gelijkmatig mogelijk verdelen over een perceel is met andere woorden achterhaald. Met het juiste materiaal zou ook dierlijke mest beter benut kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan het uitvoeren van een rijenbemesting met drijfmest die rijk is aan fosfor.

Ook de veredeling, klassiek of anders, zal een belangrijke bijdrage leveren aan een efficiënt gebruik van meststoffen. "En natuurlijk speelt de bedrijfsvoering en de ingesteldheid van de landbouwer (en zijn medewerkers) een grote rol bij het verhogen van de efficiëntie van meststoffengebruik en bij het toepassen van goede landbouwpraktijken”, besluit De Baerdemaeker.

Op termijn vergen niet alleen stikstof, fosfor en kalium onze aandacht, maar is ook de beschikbaarheid van de andere noodzakelijke (sporen-)elementen voor plantengroei niet evident.

Bekijk de webcast van de workshop over precisielandbouw en kunstmestgebruik.
Meer info: Precision agriculture and optimised use of fertilisers (JRC-studie & presentaties van de sprekers tijdens de workshop)