Europa doet nadenken over efficiënter fosforgebruik

De Europese Commissie opent het debat over een efficiënter gebruik van fosfor. Als essentieel onderdeel van kunstmest en veevoeder wordt fosfor op grote schaal gebruikt in de landbouw, maar het is wel een hulpbron waar geen vervanger voor is. De voorraden zijn beperkt, de prijzen instabiel en veel fosfor wordt momenteel verspild. Dat zorgt voor milieuverontreiniging en doet vragen rijzen over de fosforvoorziening.

De productiviteit van moderne landbouwsystemen is sterk afhankelijk van de toevoeging van fosfor aan diervoeders en als meststof aan de bodem. De meeste fosfor is afkomstig uit fosfaatmijnen, maar daar is er slechts één van in de EU, en de meeste fosfaaterts die hier wordt gebruikt, is afkomstig uit Noord-Afrika en Rusland.

Momenteel wordt in de verschillende stadia van de productiecyclus veel fosfor verspild, wat vaak leidt tot milieuproblemen zoals watervervuiling. Fosfor dat van landbouwgronden uitspoelt naar waterlopen leidt bijvoorbeeld tot meer groei van waterplanten en algen, een verschijnsel dat eutrofiëring wordt genoemd. De EU-wetgeving regelt de waterverontreiniging door fosfaat met wetgeving zoals de nitraatrichtlijn of de richtlijn inzake de behandeling van stedelijk afvalwater, maar spoort vooralsnog niet aan tot een efficiënter gebruik van dit nutriënt.

Verschillende lidstaten hebben al stappen ondernomen om recycling en een efficiënt gebruik van fosfor te stimuleren, en sommige vormen van hergebruik, zoals dierlijke mest en de verspreiding van zuiveringsslib, worden frequent in de EU toegepast. Gerecycled fosfor wordt niet altijd op de juiste manier of op de juiste plaats gebruikt met het oog op een goede opname door de gewassen. Door een herziening van de meststoffenverordening werkt de EU aan de verbetering van de markttoegang voor sommige van deze bronnen van gerecycled fosfor .

De Europese Commissie wil nu te weten komen hoe fosfor op een duurzamere manier gebruikt kan worden. Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat er voldoende reserves fosfor voor toekomstige generaties zijn en dat het gebruik van fosfor zo weinig mogelijk ongewenste neveneffecten heeft op het milieu? "Een efficiënter gebruik van fosfor zal de milieu-impact verkleinen en de continuïteit van de fosforvoorziening verbeteren. Ook kunnen we nieuwe kansen voor het bedrijfsleven in de recyclingsector creëren", meent Europees milieucommissaris Janez Potocnik.

Specifieke wetgeving inzake fosfor zit er niet aan te komen, geeft Potocnik nog mee. Via de raadpleging polst de Commissie naar een gerichter gebruik van kunstmest en diervoeders, een vermindering van bodemerosie en bevordering van recycling van fosfor uit dierlijke mest, afvalwater en compost. Aan de respondenten wordt gevraagd om ook na te denken over de terugwinning van fosfaat uit andere bronnen, zoals voedsel en biologisch afbreekbaar afval. Komen ook aan bod: het risico op bodemverontreiniging en welke technologieën of innovaties het duurzaam gebruik van fosfor kunnen stimuleren.

Het Europees Parlement, de Raad en andere Europese instellingen, burgers, overheden, ngo’s en bedrijven kunnen hun standpunten nog tot 1 december kenbaar maken. De Commissie zal in de loop van 2014 een analyse maken van de bijdragen. De resultaten van deze werkzaamheden worden geïntegreerd in relevante beleidsdomeinen, van landbouwbeleid tot water en van afval tot activiteiten op het gebied van grondstoffen.