Boerenbond wil meer inzicht in melkprijsvorming

Een grondige denkoefening over de strategie van de zuivelindustrie en een actieplan met onder andere een besparing op de kosten van melkophaling, betere communicatie vanuit de melkerijen en meer transparantie over de prijsvorming van melk. Zo wil de sectorvakgroep Melkvee van Boerenbond de crisis bezweren. Schaalvergroting is niet zaligmakend zodat Boerenbond vraagt om groeiplannen goed door te rekenen.

Door de afschaffing van de melkquota in 2015 en de volatiele - vaak lage - melkprijs van de voorbije jaren tasten melkveehouders in het ongewisse over hun toekomst. Daardoor broeit er wat. Vlaamse melkveehouders sakkeren op Milcobel en de private melkerijen vanwege de lagere melkprijs in vergelijking met onze buurlanden. Melkveehouders uit de ons omringende landen zijn evenmin tevreden met de vergoeding die zij voor hun werk ontvangen. Dat maakten zij deze week maar al te duidelijk met een harde protestactie in Brussel.

In die omstandigheden is het opmerkelijk dat Vlaamse melkveehouders 30 procent meer melk willen produceren na het verdwijnen van de melkquota. Dat hebben ze dit voorjaar zo toch aangegeven in een grootschalig onderzoek van de landbouwadministratie naar de toekomstplannen van de melkveehouderij. Vlaamse melkveehouders die mee betoogden in Brussel uitten hun bedenkingen bij de resultaten van de enquête. "Bij de huidige lage melkprijs ben ik niet gemotiveerd om een enquête over mijn toekomstplannen in te vullen, laat staan dat ik op mijn bedrijf aan groei zou denken", klonk het maandag voor het protest in alle hevigheid losbrak.

Ook Guy Vandepoel, adviseur melkveehouderij bij Boerenbond, houdt er rekening mee dat de enquête een vertekend beeld geeft. Hij vermoedt namelijk dat vooral melkveehouders met groeiplannen de enquête hebben ingevuld. Toch is er in de sector een duidelijke drang naar schaalvergroting aanwezig. Of dat voor elk melkveebedrijf een verstandige keuze is, is een andere zaak. Niet voor niets roept Boerenbond de melkveehouders op om bij het uittekenen van hun toekomstplannen rekening te houden met realistische marktverwachtingen, een stijgende volatiliteit en toenemende inkomensonzekerheid.

"Melkveehouders met uitbreidingsplannen zouden de groei van hun bedrijf moeten afstemmen op de meest beperkende (productie-)factor. Dat kan de ruwvoedervoorziening of mestafzet zijn, maar ook de extra arbeid of de omgeving van het bedrijf kunnen een obstakel vormen", verduidelijkt Vandepoel. Boeren mogen zich met andere woorden niet laten opjutten door de grote nieuwe stal van de buurman. "Reken groeiplannen altijd grondig door. Hou daarbij rekening met de marktomstandigheden. En besef dat ongebreidelde groei niet de oplossing is omdat er zoiets bestaat als de 'optimale schaal' voor een bedrijf", adviseert Vandepoel. "Evenwichtig groeien in grond, gebouwen en koeien blijft de opdracht voor de Vlaamse melkveehouders.”

Binnen Boerenbond heeft de sectorvakgroep Melkvee de voorbije weken druk overlegd met alle spelers in de zuivelketen. Naast een overleg met BCZ, de koepelfederatie van de zuivelbedrijven, hebben de vertegenwoordigers van de melkveehouders bij een aantal zuivelverwerkende bedrijven (Milcobel, Friesland Campina en Inex) de problemen van de sector aangekaart. Hieruit werd een actieplan voor de korte termijn gesynthetiseerd dat door de vakgroep verder zal uitgewerkt worden.

Met het actieplan is het overleg zeker niet afgerond want een grondige denkoefening dringt zich op over de strategie van de Belgische zuivelindustrie. "Melkerijen moeten zich beraden over hun plaats in een globaliserende en concurrentiële zuivelmarkt. Op de thuismarkt zouden zij naar het voorbeeld van Arla Foods in Duitsland kunnen mikken op een betere prijs voor consumptiemelk in de onderhandelingen met de distributie", meent de sectorvakgroep Melkvee van Boerenbond. Vandaag is de onderlinge concurrentie om de gunst van de supermarkten bikkelhard en wordt bij een groot aanbod niet zelden met de prijs van consumptiemelk 'gebradeerd'.

De melkerijen moeten beter en vooral vaker communiceren met de melkveehouders. Openheid over de strategie van het bedrijf en eventuele problemen mag geen taboe zijn. Meer transparantie is volgens Boerenbond ook broodnodig wanneer het over de melkprijs gaat. "Verschaf de melkveehouders inzicht in het mechanisme van prijsvorming zodat ze betrokken worden bij het marktgebeuren en hun productie beter kunnen afstemmen op de behoeften van en de signalen uit de markt", vat Vandepoel het standpunt van de sectorvakgroep samen.

Boerenbond en BCZ zijn het er over eens dat zowel producent als afnemer baat hebben bij een verdere rationalisatie van de kosten van melkophaling. "Melkerijen kunnen nog vaker onderling afspreken om de melkophaling bij veraf gelegen leveranciers uit te wisselen zodat rittenschema's verkorten. Om dezelfde reden kan je je afvragen waarom tankwagens van meerdere melkerijen dezelfde straat moeten aandoen", zegt Guy Vandepoel. Op de ophaalkosten van de melk kan dus nog flink bespaard worden, zonder de melkveehouders in de keuze van hun afnemer te beperken.

De oprichting van producentenorganisaties is een belangrijke pijler van het actieplan. Door melkveehouders die leveren aan private melkerijen te groeperen, wil Boerenbond hen meer zekerheid en inspraak geven bij de invulling van leveringsovereenkomsten. In het kader van het Europees zuivelpakket wordt ook voortgewerkt aan interprofessionele afspraken in de zuivelsector. Op één vlak schiet het Europese beleidskader hopeloos tekort. "De Europese Commissie formuleert in zijn voorstel voor het landbouwbeleid 2014-2020 geen concrete oplossingen voor de toegenomen prijsvolatiliteit van landbouwproducten", aldus Vandepoel.

Tot slot vindt Boerenbond het belangrijk dat 'duurzaam' melk produceren een positief verhaal is voor de betrokken melkveehouders. Daarom opteert de landbouworganisatie voor een generieke aanpak op sectorniveau, waarbij melkveehouders op basis van een keuzemenu specifiek op maat van hun bedrijf maatregelen kunnen nemen rond duurzaamheid. "We willen vermijden dat melkerijen en distributieketens in de wedren naar duurzaamheid op bedrijfsniveau verplichtingen opleggen die louter in een meerkost voor de producenten resulteren."