86% van de landbouwers heeft (nog) geen opvolger

Slechts 14 procent van de land- en tuinbouwers ouder dan 50 jaar heeft een opvolger klaarstaan. Op grotere bedrijven en bedrijven met rundvee is de opvolging minder een probleem. Nog volgens het Landbouwrapport (LARA) 2012 is de gemiddelde leeftijd van een landbouwer gestegen van 49 jaar in 2005 naar 51 jaar in 2010. De jongere bedrijfsleiders tillen het opleidingsniveau naar omhoog.

In 2011 wordt slechts 1,8 procent van de bedrijven gerund door een land- of tuinbouwer die jonger is dan 30 jaar. De groep ouder dan 65 maakt daarentegen 10,5 procent van de landbouwerspopulatie uit. "Het grootste deel van de land- en tuinbouwers is tussen de 45 en 50 jaar oud", vlooide het Departement Landbouw en Visserij uit voor de vierde editie van het Landbouwrapport.

Landbouwers die al een dagje ouder worden, moeten vaak vaststellen dat de zoektocht naar een opvolger niet van een leien dakje loopt. "Door het famiale karakter van de Vlaamse landbouw zijn het voornamelijk de kinderen die het bedrijf voortzetten, maar door hun jonge leeftijd, een gebrek aan interesse of een job buitenhuis, blijft opvolging vaak onzeker."

Bovendien zijn de grote kapitaalsoverdracht en de onzekerheid over het inkomen obstakels voor kandidaat-overnemers. Tot slot kan de voortzetting van het landbouwbedrijf ook in het gedrang komen omdat het te klein, verouderd en niet of beperkt leefbaar is. Wat niet met de problematiek in verband wordt gebracht, zijn de lange werkdagen. Toch zijn jonge mensen er maar beter van op de hoogte dat 44 procent van de landbouwers meer dan 10 uur per dag werkt. Gelukkig schiet voor 61 procent van de respondenten (629 land- en tuinbouwers, nvdr.) nog tijd over voor hobby's of persoonlijke interesses.

Bij een bedrijfsovername stijgt vaak het opleidingsniveau van de bedrijfsleider. Jongere boeren en tuinders zijn doorgaans beter opgeleid. Het percentage bedrijfsleiders jonger dan 40 jaar met een volledige landbouwopleiding bedraagt 61 procent ten opzichte van 30 procent voor de oudere landbouwers. Vooral de eerder kleine bedrijven worden geleid door landbouwers met enkel praktische ervaring.

Het Vlaamse programma voor Plattelandsontwikkeling (PDPO) biedt opleidingen en stages voor 'starters' die geen landbouwopleiding hebben genoten. Er wordt ook overheidssteun uitgetrokken voor de permanente bijscholing van landbouwers, zowel jong als oud. Jongeren die een landbouwbedrijf willen overnemen of uit de grond stampen, krijgen zogenaamde 'vestigingssteun'. Tussen 2007 en 2011 werd in het kader van die maatregel al 45,5 miljoen euro uitbetaald aan jonge landbouwers.

Meer info: LARA 2012