255 boeren geholpen door 'Boeren op een Kruispunt'

Eén jaar na de oprichting draait Boeren op een Kruispunt, een vzw die boeren en tuinders met financiële en sociale problemen helpt, op volle toeren. "Het eerste jaar hoopten we een vijftigtal dossiers te behandelen, maar ondertussen staat de teller op 255", aldus directeur Riccy Focke woensdag op een ontmoetingsmoment met prominenten uit de agrarische sector in Drogenbos. In 61 procent van de dossiers zorgde de vzw voor een ommekeer, 13 procent verkeert nog steeds in nood en de overige dossiers zijn nog in behandeling.

Op 1 februari 2007 werd Boeren op een Kruispunt opgericht onder impuls van de Vlaamse overheid en Cera. De uitdagingen waarmee land- en tuinbouwers vandaag geconfronteerd worden, zijn niet voor iedereen haalbaar, luidde de motivering. Ook Boerenbond, ABS en KVLV-Agra schaarden participeren in het project. Statutair werd bepaald dat de organisatie zich zou bezighouden met sensibilisering, individuele hulpverlening en preventie. De hulpverlening aan bedrijven met problemen is uitgegroeid tot de belangrijkste bezigheid.

De helft van de bedrijven in nood meldt zich via het gratis 0800-nummer van de vzw. "Naar geografische spreiding zien we dat de adviesvragers vooral uit de provincies West-Vlaanderen (37%) en Oost-Vlaanderen (29%) komen. Maar uitzonderlijk is dat resultaat niet, gezien dit ook de belangrijkste landbouwprovincies zijn", aldus Focke. "Per sector bekeken, doen vooral rundvee- en varkensbedrijven beroep op ons. De sterk gestegen energiekosten brengen ook heel wat glastuinders in moeilijkheden en daarnaast komen ook bedrijven met vollegrondsgroenten regelmatig aankloppen". Het zijn niet noodzakelijk de kleinste bedrijven die in de problemen komen. Ook grote bedrijven of bedrijven in sectoren waar het momenteel relatief goed gaat, zoals de melkveehouderij, doen beroep op de vzw.

De meest voorkomende problemen zijn terug te brengen onder de noemer ‘technische’ (44%) problemen. "Hieronder verstaan we alle knelpunten die een globale technische aanpak vereisen. Door het bedrijf technisch, financieel en organisatorisch terug op maat van de bedrijfsleider en zijn gezin te brengen, proberen we de ondernemer met zijn bedrijf op de rails te krijgen". Andere problemen waar de hulpverleners mee geconfronteerd werden, zijn financiële (35%), maar ook psychologische (12%) problemen. "Bij 14 gezinnen hadden we zelfs te maken met zelfmoordneigingen en zelfmoordgedachten", stelt Focke.

Op basis van de ervaringen na één jaar werking acht de organisatie de tijd rijp om een aantal aanbevelingen te verstrekken. "Eerst en vooral is ons duidelijk geworden dat alle competenties die noodzakelijk zijn voor een landbouwer niet in één hoofd geraken. Vooral de zware administratie wordt als een probleem gezien", concludeert voorzitter Dirk Lips. "Daarom is het ook belangrijk dat er een beleid wordt gevoerd voor alle land- en tuinbouwers en niet alleen voor de beste leerlingen van de klas".

Boeren op een Kruispunt vindt het ook belangrijk dat de landbouwers worden gewezen op hun eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van bedrijven in nood. "Meer solidariteit tussen collega’s, meer eerlijke ervaringsuitwisseling en het delen van marktinformatie kan een aantal bedrijven zeker vooruithelpen. Maar ook ons land- en tuinbouwonderwijs moet zichzelf in vraag durven stellen. Onze studenten leren wel hoe ze zo efficiënt mogelijk moeten produceren, maar niet hoe ze een faire prijs kunnen bedingen voor hun producten. We moeten boeren ook leren rekenen in plaats van enkel te leren werken", waarschuwt Lips.

Daarnaast heeft de vzw ook ondervonden dat er een juridisch vacuüm is wanneer bedrijven willen stoppen. Valt de stopzetting van een landbouwbedrijf onder de faillissementswetgeving of is de regelgeving rond collectieve schuldbemiddeling van toepassing? “Dit wordt overgelaten aan het subjectieve oordeel van de rechter, waardoor het voor de stoppende boer onzekerheid troef is”. Ook het sociaal vangnet voor zelfstandigen laat volgens Lips te wensen over. Tot slot is het voor de vzw ook duidelijk dat risicobeheer steeds noodzakelijker is. "Hoe liberaler de maatschappij, hoe belangrijker een vangnet wordt".

Lips blikt met tevredenheid terug op het eerste werkjaar van Boeren op een Kruispunt. “Efficiënte hulpverlening in de landbouwsector is zeer moeilijk. Heel wat mensen verkeren in een situatie van aangeleerde hulpeloosheid: al hun inspanningen in het verleden hebben nog geen resultaat opgeleverd. Ook de fierheid van boeren staat soms in de weg om hun problemen aan te pakken. Bovendien kampen heel wat hulpvragers met psychosociale problemen. Maar door voor elk probleem een oplossing op maat te zoeken, behaalt ons team toch de nodige resultaten".

Ook kabinetschef Joris Relaes had lovende woorden voor de organisatie: “Van al onze verwezenlijkingen de afgelopen jaren zijn wij als kabinet het meest trots op dit initiatief”, luidde het.(GL)

Meer informatie: Boeren op een Kruispunt