Wetenschappelijke onzekerheid over glyfosaat

Glyfosaat is ’s werelds meest gebruikte gewasbeschermingsmiddel en wordt door Europese agentschappen en vele overheden als veilig bestempeld. Uit een pilootstudie uitgevoerd door het Italiaanse Ramazzini Instituut in samenwerking met enkele Europese en Amerikaanse universiteiten zou blijken dat glyfosaat toch niet zo veilig is als wordt beweerd. Wanneer ratten gedurende drie maanden dagelijks blootgesteld worden aan een dosis glyfosaat die officieel als veilig wordt beschouwd, treedt er toch gezondheidsschade op. 

De wetenschappers onderzochten ratten in verschillende levensfases. De ratten kregen drie maanden lang elke dag de wettelijk veilig geachte dosis glyfosaat toegediend. Aan het eind van de testperiode stelden de onderzoekers biologisch significante effecten vast, waaronder veranderingen van DNA, een negatieve impact op de seksuele ontwikkeling en veranderingen aan de darmflora. Hiermee komen de onderzoekers tot dezelfde conclusie als het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC), het kankerinstituut van Wereldorganisatie. De studie zal eind mei verschijnen in het wetenschappelijk tijdschrift Environmental Health.

De schadelijkheid van glyfosaat is al langer voer voor discussie. Volgens het IARC is het product mogelijk kankerverwekkend. Maar het Europees Voedselagentschap (EFSA) en het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) zeggen dat het onwaarschijnlijk is dat het gewasbeschermingsmiddel gevaarlijk is voor de mens. Het IARC gebruikt alleen publiek toegankelijke studies, terwijl de Europese agentschappen vooral niet-toegankelijke studies uit de industrie gebruiken. “Er loopt nog steeds een juridische procedure van ons bij het Europees hof van Justitie om toegang te krijgen tot die geheime glyfosaatstudies”, zegt Bart Staes.

De wetenschappelijke onzekerheid leidt ook tot politieke controverse. Vorig jaar besliste Europa na een maandenlange debatten dat glyfosaat voor vijf jaar een vergunning kreeg, in plaats van de 15 jaar die normaal was voorzien. “Ons onderzoek lost het probleem van de wetenschappelijke onzekerheid nog niet op, maar het geeft wel aan dat er ernstige gezondheidsproblemen ontstaan door blootstelling aan glyfosaat, ook al gaat het om een dosis die zogenaamd veilig is. En het bewijst dat grootschalig langetermijnonderzoek absoluut nodig is”, zegt onderzoeker Philip Landrigan.

De kosten van de studie, zo’n 300.000 euro werden gefinancierd door 30.000 donateurs en ook voor de verdere benodigde onderzoeksmiddelen, ongeveer vijf miljoen euro, doet men een beroep op crowdfunding om zoveel mogelijk de autonomie en onafhankelijkheid te garanderen. “Het is eigenlijk te gek voor woorden dat deze studie een initiatief van onafhankelijke wetenschappers moet zijn en dat zij daarvoor op zoek moeten naar geld van burgers. Dit toont een crisis van de onafhankelijke wetenschap aan en hoe de wetenschapsagenda wordt vastgelegd en gefinancierd door Europese publieke instellingen”, reageert europarlementslid voor Groen Bart Staes. “Wat ons betreft zijn zelfs de minste aanwijzingen voor schadelijkheid bij kinderen en jonge mensen nu al voldoende om op basis van het voorzorgsprincipe glyfosaat te bannen”, besluit hij.