Weet de moderne landbouw Vlaamse politici te charmeren?

Geen van hen heeft een glazen bol, maar door hun werk zijn ze voortdurend met landbouw bezig. Daarom vroegen we zeven Vlaamse parlementsleden uit de commissie Landbouw hoe ze de sector verder zien evolueren. Eén van hen merkt op dat landbouw complexer, kapitaalsintensiever, innovatiever en multifunctioneler wordt. "De boeren zoals we die kennen uit de boeken van Timmermans, Claes of Streuvels zijn niet meer."

Namens elke politieke fractie reageerde één Vlaams parlementslid uit de commissie Landbouw op de vraag hoe zijn of haar partij tegenover schaalvergroting, ggo's en andere hot items in de landbouw staat. Daarbij dachten ze ook na over de richting waarin onze landbouw verder zal evolueren. Karlos Callens gaat ervan uit dat de schaalvergroting doorzet omdat deze trend inherent is aan de globalisering van de landbouw. Met betrekking tot ggo's beroept zijn partij zich op de vrijheid van denken. "Het onderzoek moet kansen krijgen. We willen dat dit debat op basis van harde feiten gevoerd wordt."

Ook CD&V spreekt zijn steun uit voor onderzoek naar genetische modificatie door middel van proefvelden met gewijzigde gewassen. "We steunen de versterking van het wetenschappelijk beoordelingsproces (risicobeoordeling voor de volksgezondheid en het leefmilieu) dat een teelttoelating van ggo's voorafgaat. Onze partij is er principieel voorstander van om de beoordeling van ggo's op Europees niveau te houden", legt Jos De Meyer uit.

In de schaalvergroting van de landbouw - waarbij de omvang van Vlaamse boerderijen nog altijd relatief beperkt is - ziet de CD&V-volksvertegenwoordiger zowel een gevolg van mechanisering en automatisering als een strategie van bedrijfsleiders om de kostprijs te drukken. De Meyer is ervan overtuigd dat grotere bedrijven ecologisch en economisch duurzamer kunnen zijn, en troeven hebben op het vlak van dierenwelzijn. Omgekeerd zijn het vaak nieuwe milieu- en andere verplichtingen die bedrijven tot uitbreiding aanzetten. CD&V vindt dat het beleid bedrijfsleiders die ruimte moet laten. "Binnen het wettelijk kader mogen zij hun strategie bepalen."

Tine Eerlingen van N-VA heeft het in haar betoog over een evenwicht tussen "gezonde grootschalige landbouw" en kleinschalige landbouw. Daar hoort een eerlijkere verdeling van de Europese inkomenssteun bij. Zij spreekt haar waardering uit voor kleine landbouwers-ondernemers die door verbreding (korte keten, toerisme, landschapsbeheer, enz.) inspelen op maatschappelijke noden. Op die manier versterken ze het sociaal weefsel op het platteland en de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van dat platteland.

Inzake ggo's luidt het bij N-VA dat onderzoek belangrijk is. "Kennisopbouw is nodig om te kunnen oordelen over de ontwikkelingen in andere continenten." Uiteraard kan dit voor de partij enkel als de proeven wetenschappelijk veilig zijn, dat wil zeggen zonder gevaar voor contaminatie van niet-ggo's. Daarnaast wil N-VA ook vermijden dat er monopolies in de toelevering aan de landbouw ontstaan, omdat dit de voedselvoorziening in het gedrang kan brengen.

Anders dan Groen - een notoir tegenstander van ggo's - is sp.a niet per definitie tegen. Els Robeyns spreekt haar steun uit voor ggo's die verduurzaming ondersteunen, bijvoorbeeld door de weerstand van planten tegen extreem weer of een hoog zoutgehalte te verhogen. Ze vraagt wel om ook oog te hebben voor de mogelijke risico's op vlak van gezondheid, monopolies en kruisbestuiving met gangbare planten.

Over de trend van schaalvergroting en intensivering zegt Groen-parlementslid Dirk Peeters het volgende: "Door omstandigheden - Vlaanderen is een klein en dicht bebouwd land - lijkt dat een onafwendbare evolutie. Maar dat wil niet zeggen dat we schaalvergroting en kapitaalsintensivering moeten aanmoedigen om op die manier te groeien naar agroconcerns. Integendeel, Groen blijft ook in een intensief model opteren voor een familiale landbouw die ondersteund wordt met een aangepast subsidiebeleid."

Volgens Stefaan Sintobin van Vlaams Belang kiezen landbouwbedrijven voor schaalvergroting omdat het landbouwinkomen al jaren onder druk staat. "De overheid moet volgens ons zorgen voor een gezonde mix van familiale landbouw en grotere landbouwbedrijven. We zijn er van overtuigd dat voor allebei plaats is in Vlaanderen." Mega-boerderijen laat Vlaams Belang liever aan het kleine Vlaanderen voorbijgaan.

Vrij wetenschappelijk onderzoek is voor LDD een basisgedachte, maar de partij van Peter Reekmans koppelt daar wel randvoorwaarden aan voor proeven met ggo's buiten het labo. Over ggo's mogen we dus concluderen dat de meeste partijen hetzelfde denken want ook Vlaams Belang wil het debat voeren op basis van wetenschappelijke en correcte gegevens en niet op basis van emoties. "Al te vaak wordt het debat door tegenstanders 'vergiftigd' door al te zeer de populistische toer op te gaan", legt Sintobin uit.

In zijn vooruitblik staat Jos De Meyer (CD&V) vooral stil bij uitdagingen zoals duurzaamheid, de maatschappelijke inbedding van de sector, de volatiliteit van het landbouwinkomen en het crisisbestendiger maken van de sector. Karlos Callens (Open Vld) vindt dat het beleid de kans heeft en moet grijpen om de risico's waaraan een landbouwer blootgesteld is te verkleinen, en zo nodig de gevolgen van calamiteiten te verzachten. "De overheid moet zorgen voor de juiste tools zodat landbouwers hun moderne rol kunnen spelen", aldus Callens, die de landbouwer-ondernemer verwelkomt en afscheid neemt van de boeren uit de boeken van Vlaamse schrijvers.

Om de toekomst van de landbouw veilig te stellen, vraagt Tine Eerlingen (N-VA) om zwaar in te zetten op een rationeler antibioticagebruik in de veehouderij. Maar evenzeer gaat haar aandacht uit naar correcte prijzen voor landbouwproducten en mogelijke instrumenten daartoe: de korte keten en producentenorganisaties waarin landbouwers gezamenlijk kunnen onderhandelen met hun afnemers.

De discussie over het lage landbouwinkomen is in de commissie al zo vaak gevoerd dat Stefaan Sintobin (Vlaams Belang) vreest dat enkel een mentaliteitsverandering bij de consument soelaas zal brengen. "Zolang de consument niet erkent dat veilig en kwaliteitsvol voedsel een prijs heeft, en warenhuizen voedsel aan belachelijk lage prijzen aanbieden, zal het probleem blijven bestaan." Verandert er niets, dan spelen de grotere bedrijven volgens Sintobin met de betere kaarten en krijgen familiale (kleinschalige) bedrijven het lastig.

Peter Reekmans reageert nuchter op evoluties zoals schaalvergroting: "Bepaalde dingen kan je betreuren, maar je aanvaardt ze beter in een geglobaliseerde wereld. Wat niet betekent dat je niet kan werken aan verbeteringen, en trends kunnen altijd veranderen." Op langere termijn ziet hij mooie perspectieven voor het landbouwinkomen. "We eten en drinken allemaal, en in het geval van de inwoners van de opkomende economieën steeds meer. Bovendien hebben mensen stilaan weer oog voor kwaliteit, en begrijpen ze dat voedsel niet bijna gratis kan zijn."