Wallonië verbiedt PFAS-houdende gewasbescherming "waar alternatieven bestaan"

De Waalse vertegenwoordiger in de erkenningscommissie voor gewasbeschermingsmiddelen verdedigt tijdens de vergadering van 28 april een verbod op pesticiden met PFAS voor particulieren.

De regering wil ook, in overleg met de landbouwvakbonden, een lijst opstellen van mogelijke verboden en bestaande alternatieven. Ze pleit ook voor een verbod van werkzame stoffen uit de PFAS-familie op Europees niveau.

Waals minister van Volksgezondheid en Milieu Yves Coppieters (Les Engagés) zal ook onder meer de meetcampagnes voortzetten om PFAS op te sporen en de monitoringsinstrumenten versterken. Het regelgevingskader rond PFAS wordt ook aangepast. Daarnaast wil de regering de coördinatie versterken met de bevoegde autoriteiten, waaronder het FAVV. De regering zal ook de werkzaamheden opvolgen rond de oprichting van een PFAS-schadefonds.

"Om de blootstelling aan PFAS te verminderen, moeten we in de eerste plaats waar mogelijk ingrijpen in het gebruik ervan. Door een geleidelijke beperking van de pesticiden in kwestie voor te bereiden, zowel voor particulieren als voor professionals, kiest Wallonië voor een verantwoordelijke preventie, gebaseerd op de wetenschap, overleg en de bescherming van de volksgezondheid", aldus Coppieters.

In het Vlaams Parlement hield de commissie Leefmilieu afgelopen zomer nog een hoorzitting over de kwestie. Op de Belgische markt zijn er verschillende gewasbeschermingsmiddelen die PFAS bevatten, al vormen ze slechts een klein deel van het totale bestrijdingsmiddelengebruik en de geïntegreerde aanpak (IPM).

Belplant waarschuwt voor juridisch lappendeken

Peter Jaeken van de sectorvereniging voor plantenbeschermingsmiddelen Belplant heeft zijn bedenkingen bij de vlucht vooruit van Wallonië. “Het lijkt me beter om het Europese parcours te te bewandelen, in plaats van weer verzeild te geraken in een initiatief dat de zaak in heel België complexer maakt”, zegt hij. “Stel je maar voor dat je landbouwer bent aan de zuidgrens met grond in Vlaanderen en Wallonië. Of je hebt velden in Belgisch-Limburg, Nederlands-Limburg, Wallonië en Noordrijn-Westfalen: ga maar aan de slag. Voor sommigen is dat dus wel de realiteit.”

Jaeken staat er ook niet voor te springen om nog actieve stoffen te zien verdwijnen in het gewasbeschermingsgamma. “Europa blijft verbieden, maar slaagt er niet in om nieuwe innovaties toe te laten. De voorbije zes jaar is er geen enkele nieuwe actieve stof goedgekeurd op Europees niveau. Er zijn 84 conventionele middelen verdwenen. In de biocontrole zijn er producten bijgekomen en weggevallen, maar netto staat de teller op min vijf. In totaal heeft de Europese landbouwer dus 89 actieve stoffen zien verdwijnen, dus al hun afgeleide producten, zonder dat er iets bijkwam.”

“In de plaats komt er niets nieuws. Nieuw-genomische technieken (NGT’s) worden elders al volop ingezet. Europa is er nog over aan het nadenken", zegt Jaeken. "Zo neemt de gereedschapskoffer van de landbouwer telkens weer af. Nochtans: alleen bij onze leden is er al voor 200 miljoen euro geïnvesteerd in research en development naar nieuwe stoffen. Niets daarvan is hier toegelaten, alle toepassingen gaan naar landen buiten Europa. Dat is een gigantisch probleem.”

PFAS is voor de duidelijkheid geen actieve stof in gewasbeschermingsmiddelen. Het wordt in gewasbeschermingsmiddelen gebruikt om de werking van actieve stoffen te versterken, waardoor minder product nodig is en middelen efficiënter zijn. Maar de keerzijde is dus dat PFAS nauwelijks afbreekt en zich opstapelt in het milieu.

“De roep vanuit de maatschappij in de jaren 80-90 was om minder volume gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken. En die technologie helpt daaraan bij”, zegt Jaeken. “TFA kennen we al sinds de jaren 90 en werd altijd ingeschat als laag toxisch. Het komt van nature voor in de zee. Omdat TFA nooit werd beschouwd als relevante metaboliet, is er relatief weinig studiewerk gedaan naar hoe men deze verder kan laten afbreken, en zijn er dus ook weinig zuiveringstechnieken gekend. Op dat vlak zou men dus stappen moeten ondernemen.”