Waalse boer meer investeringsbereid dan Vlaamse collega

In de aanloop naar de 80e editie van de landbouwbeurs in Libramont stelde hoofdsponsor Crelan de vertrouwensindex voor. “De barometer van de landbouw slaat positief uit, vooral in Wallonië”, constateert Luc Versele, CEO van de bank. Hij verheugt zich er over dat bij de jonge boeren in het bijzonder het vertrouwen groeit. De melkveehouderij laat de beste scores optekenen. Twee sterk in Vlaanderen verankerde sectoren, de varkenshouderij en (glas)tuinbouw, doen het minder goed. Algemeen is er in de Vlaamse landbouw weinig animo tot investeren.

Sinds 2007 peilt Crelan elk jaar naar het vertrouwen van de landbouwers in de toekomst van hun sector. De enquête werd in april telefonisch afgenomen bij 1.250 Belgische landbouwers. Na de crisisjaren 2009 en 2010 was er een voorzichtig herstel van het ondernemersvertrouwen in de drie daarop volgende jaren. In 2014 haalden de positivo’s de bovenhand. Onder Waalse boeren is de stemming redelijk euforisch (+7 naar 51 punten) te noemen en bereikte de vertrouwensindex het hoogste peil ooit.

De vertrouwensstijging bij Vlaamse boeren (+2 naar 46 punten) is bescheidener van aard. Twee specialisaties, varkens en tuinbouw, temperen in het noordelijke landsdeel het optimisme. Dat Rusland eind maart zijn grenzen sloot voor varkensvlees uit Europa had zeker een weerslag op het moreel van de varkenshouders, luidt de verklaring vanwege het landbouwkenniscentrum van Crelan.

Dat de melkveehouderij de aanjager is van het ondernemersvertrouwen in landbouw leert de verdeling van de vertrouwensindex per specialisatie en per streek. Vooral in de Weidestreek en Hoge Ardennen valt dat op. Het financiële resultaat van de afgelopen 12 maanden is een belangrijke component van de vertrouwensindex. 55 procent van de Vlaamse landbouwers is hierover positief (+8%). In Wallonië evalueert bijna 73 procent van de landbouwers (+14%), voornamelijk rundveehouders (melk- en vleesvee) en akkerbouwers, het financieel resultaat positief.

Een goed jaar is geen garantie voor de toekomst, zo beseffen de meeste landbouwers maar al te goed. Daarom zijn ze heel voorzichtig met hun verwachtingen voor de komende vijf jaar. Slechts 28 procent van de Belgische boeren laat zich daarover (zeer) positief uit. Dat ene goede jaar haalde in Wallonië wel een pak bedrijven uit de financiële problemen. Terwijl er vorig jaar nog op een derde van de Waalse landbouwbedrijven een geldtekort was, is dat nu gedaald naar 19 procent van de bedrijven. Ter vergelijking: tijdens de crisisjaren 2009 en 2010 zat respectievelijk 53 en 45 procent van de Waalse boeren in vieze papieren.

Het verschil met Vlaanderen, waar de voorbije drie jaren slechts twee op de tien landbouwers gewag maakte van financiële problemen, is nu omzeggens weggewerkt. Meer nog, de Vlaamse varkensboeren klagen het meest van al over financiële moeilijkheden. Over alle deelsectoren heen werden Vlamingen overigens voorzichtiger met het maken van investeringsplannen. 19 procent zegt binnen het jaar te investeren in het bedrijf, 27 procent wil dat over twee à vijf jaar doen. De investeringsbereidheid stond nooit eerder op zo’n laag pitje. Waalse boeren zijn momenteel duidelijk ambitieuzer (23 en 35%). Dat vertaalt zich in de kredietverleningen door Crelan. CEO Luc Versele gaf prijs dat de kredietverstrekking aan landbouw ongewijzigd bleef, maar wel het resultaat is van een min tien procent in Vlaanderen en plus vijf procent in Wallonië.

Namens het landbouwkenniscentrum van Crelan maakte Stef Mertens, market manager land- en tuinbouw, daar de bedenking bij dat Vlaamse melkveehouders in april nog niet wisten of de superheffing al dan niet verschuldigd zou zijn. Zolang ze daarover geen zekerheid hadden, stelden ze investeringen wellicht uit. Door de slechte prijzen bleven ook de investeringen in varkensstallen en groenteserres uit. Mertens vermoedt dat ook de meeste Vlaamse pluimveehouders niet meteen nog grote investeringen plannen gelet op de recent vervangen legbatterijen in stallen die vaak uitgebreid werden.

Verder is er de voor investeerders onzekere factor landbouwbeleid. Landbouwers verkeren in het ongewisse over de nieuwe regels rond investeringssteun zodat ze investeringen uitstellen. Ook diende de bank bij het narekenen van het financieel plan van een landbouwer rekening te houden met een daling van de Europese inkomenssteun. Tot slot lijkt een aantal landbouwbedrijven in Vlaanderen simpelweg zijn limiet bereikt te hebben, ook al omdat grond lastig beschikbaar is in bepaalde regio’s. Investeren in groei is dan niet meer aan de orde.

Een Vlaamse boer die desondanks toch wil investeren, zet bovenaan zijn verlanglijstje gebouwen en landbouwmateriaal. Vaak gaat het om renovatie of vervanging van verouderde gebouwen, maar een even groot aantal landbouwers hoopt nog te kunnen groeien door middel van een nieuwe stal of loods. Ook in Wallonië maken gebouwen en landbouwmateriaal samen met grond de top drie uit. Nog meer dan in Vlaanderen wordt er ginder nieuw gebouwd of gerenoveerd om te voldoen aan dierenwelzijnsregels en milieuvoorschriften.

Lees de komende dagen meer op VILT.be over de Crelan Vertrouwensindex land- en tuinbouw.