Voorwoord Kris Peeters - Vlaams minister-president

De discussie over de beleidsdoelstelling van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2013 zal gevoerd worden tussen 2009 en 2012. De inzet is groot ook voor onze Vlaamse landbouwers. Laat ons daarom de koppen bijeen steken en op een constructieve manier argumenten en voorstellen samenbrengen en confronteren in een breed maatschappelijk debat.

De discussies en opiniestukken die VILT zullen brengen hebben tot doel om de discussie aan te zwengelen. Ik hoop dat u talrijk zult deelnemen en op die manier bijdragen tot de ontwikkeling van een breed gedragen Vlaamse visie op het toekomstige Gemeenschappelijk Landbouwbeleid!

De toekomstige uitdagingen voor landbouw

De multifunctionele landbouw zoals we die in Vlaanderen en Europa kennen, vervult een unieke maar complexe maatschappelijke rol. Toekomstige uitdagingen zullen bepalen hoe die rol kan evolueren en hoe het beleid hieraan kan bijdragen.

Een van de basisdoelstellingen van de Europese landbouw is om voldoende en veilig voedsel aan te bieden, aan redelijke prijzen. Het sterk fluctueren van de prijzen van de afgelopen 2 jaar heeft duidelijk gemaakt dat dit geen evidentie is en heeft voldoende en betaalbaar voedsel terug op de politieke agenda geplaatst. Naar de toekomst toe moeten we ons de vraag stellen wat de implicaties zijn voor de primaire voedselproductie, maar ook hoe we in die context denken over gerelateerde materies zoals bijvoorbeeld de vraag naar biobrandstoffen, het belang van voorraden op prijsvorming en extensivering.Op mondiaal vlak, en vooral in de ontwikkelingslanden waar de voedselvraag tussen nu en 2050 zal verdubbelen, is de situatie van toekomstige generaties nog meer prangend. De vraag stelt zich of het Europese landbouwbeleid daar ook een rol te spelen heeft.

De uitdaging om toekomstige generaties te voeden is nauw gelinkt met de eis om dit te doen op een duurzame manier, met respect voor de noden van diezelfde toekomstige generaties. Europa en Vlaanderen hebben de laatste decennia een beleidskader geschapen om duurzamer om te gaan met de hulpbronnen van landbouw (water, bodem, lucht). De uitvoering van het huidige kader (bv. Kaderrichtlijn water) is echter nog volop in ontwikkeling en de vraag naar meer voedsel alsook de geleidelijke impact van klimaatverandering zal nieuwe inspanningen vragen van het beleid, de wetenschappelijke wereld en de sector. Voor de sector zal de lat hoger gelegd worden, wat zich zal vertalen in hogere kosten voor het gebruik en duurzaam beheer van de natuurlijke hulpbronnen. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2013 zal bijgevolg manieren moeten vinden om de landbouwondernemer hiervoor te compenseren via de markt. Als dit niet kan, zal een discussie nodig zijn over welk deel van de inspanning verwacht wordt van de landbouwer en welk deel maatschappelijk vergoed kan worden.

De maatschappelijke eisen betreffende voedselveiligheid, gezondheid, milieuzorg, landschapszorg, en dierenwelzijn veroorzaken vandaag reeds extra kosten voor landbouwbedrijven die niet steeds gevaloriseerd worden in de markt, en verzwakken de competitieve positie van sommige sectoren. Deze competitieve positie is echter niet alleen het gevolg van een strengere regelgeving. Op het vlak van de structuur en toekomstgerichtheid van de sector zijn er wellicht nog verbeteringen mogelijk, en nodig gezien de verwachte intensivering van wereldhandel. Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2013 zal daarom ook een visie moeten bieden op de kwaliteit van landbouwproducten, de rol van onderzoek en innovatie, diversificatie, verjonging, etc. Niettemin is het waarschijnlijk dat sommige deelsectoren het ook na 2013 moeilijk zullen vinden om de strijd aan te binden met concurrenten van buiten de EU. De vraag stelt zich dan ook in hoeverre het beleid het inkomen in deze sectoren dient te ondersteunen, en tegen welke voorwaarden..

De Vlaamse landbouw heeft in het verleden een prominente rol gespeeld in het ondersteunen van de plattelandseconomie en de verfraaiing van de leefruimte. Het platteland is echter permanent in beweging en tijdens de discussie over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2013 zal Vlaanderen ook moeten verduidelijken welke rol en inbreng de Vlaamse landbouwsector kan brengen bij de verwezenlijking van deze doelstellingen.