Regen brengt bodem weer tot leven: “Veel kans op bodembommetje van nitraat”

Algemeen stellen dat de nitraatgehaltes in Vlaanderen vandaag zeer laag zijn, is volgens Brouckaert te kort door de bocht. “Samen met mijn collega’s maak ik bemestingsadviezen en heb ik de voorbije weken heel wat stalen met uiteenlopende nitraatgehaltes zien passeren”, vertelt ze. “Wat we wel kunnen stellen, is dat de mineralisatie in de bodem door de aanhoudende droogte veel lager ligt.”

Bij mineralisatie breken micro-organismen organisch materiaal in de bodem af, waarbij stikstof vrijkomt. Omdat het in de zomer doorgaans warm en vochtig is, zijn landbouwers gewend dat hun bodems dan veel stikstof vrijgeven. Maar doordat het vochtgehalte momenteel extreem laag is, deed zich deze zomer het omgekeerde scenario voor.

Dit kan je zien aan de gewassen. Typische tekenen van stikstoftekort zijn een blekere groene kleur, vergeling van oudere bladeren, tragere gewasgroei en een minder krachtige gewasstand. Die gewassen hebben afgezien, al wil dit niets zeggen voor de volgende teelt.

“Dat er weinig stikstof vrijkomt, betekent niet dat er een stikstoftekort in de bodem is”, benadrukt Brouckaert. Integendeel.

Bommetje vol nutriënten

De droogte heeft de stikstof niet uit de bodem doen verdwijnen. “Zodra het voldoende regent, komt het bodemleven weer op gang en kan stikstof uit het opgestapelde organische materiaal vrijkomen”, legt Brouckaert uit. Op sommige niet-beregende percelen kan bovendien nog stikstof aanwezig zijn die al eerder vrijkwam, maar door de droogtestress niet door de planten werd opgenomen. “Als na zo’n lange droogteperiode veel regen valt, spreken mijn collega’s en ik daarom over een nitraatbommetje dat ontploft.”

Wat nu gedaan?

Nu extra stikstof toedienen op het veld houdt dan ook een risico in. Er kan te veel stikstof in de bodem terechtkomen, waardoor het overschot kan uitspoelen. Dat kan bovendien leiden tot sancties van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Daarnaast betekent een onnodige stikstofgift ook een onnodige extra kost.

Als de regen de komende dagen uitblijft en er op het bedrijf nog voldoende irrigatiewater beschikbaar is, kan beregening worden overwogen. Blijft het wel regenen, dan raadt Brouckaert aan om over twee weken een nitraatstaal te laten nemen. “Dat geeft een correcter beeld van het nitraatgehalte in de bodem. Bij een staalname tijdens de droge periode weet je immers niet hoeveel stikstof er nadien nog door mineralisatie zal vrijkomen.”

“Vanaf 1 september mag er bovendien niet meer worden bemest zonder staalname en bemestingsadvies”, geeft Brouckaert nog mee.