Agentschap roept landbouwers op om grasbufferstroken tijdig in te zaaien

De oproep komt er met het oog op de erosieproblematiek op landbouwpercelen met een hoge of zeer hoge erosiegevoeligheid. Op die zogenaamde rode en paarse percelen zijn landbouwers namelijk verplicht om maatregelen te nemen in het kader van de conditionaliteit van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). 

Buffer tegen sediment 

Een grasbufferstrook is één maatregel om de afstroom van sediment van landbouwgrond naar de omgeving te beperken. Onder meer bij felle regen kunnen kleine gronddeeltjes zich losmaken en verplaatsen. De strook vangt die bodemdeeltjes op en beperkt zo de afvoer naar bijvoorbeeld grachten, waterlopen, woonkernen en kwetsbare natuur.

Het is belangrijk dat de grasmat tegen 1 januari voldoende ontwikkeld is. Bij zware neerslag in het voorjaar moeten de stroken namelijk hun nut bewijzen: bufferen. Wat precies een voldoende ontwikkelde grasmat is, wordt volgens het agentschap algemeen beoordeeld: "Er wordt nagegaan of het gras voldoende ontwikkeld is om zijn functie te kunnen uitoefenen." 

Landbouwers die tijdig inzaaien, maar door slechte weersomstandigheden toch niet over een voldoende ontwikkelde grasmat beschikken, hoeven volgens het agentschap niet automatisch van het ergste uit te gaan. "De gevallen of omstandigheden worden individueel bekeken", klinkt het. De grasbufferstrook moet vervolgens het volledige kalenderjaar blijven liggen, tot en met 31 december. In het najaar mag de strook alleen worden ondergewerkt voor de inzaai van een wintergraan of een groenbedekker. 

Niet op elk perceel verplicht 

Het agentschap benadrukt tegelijk dat een grasbufferstrook niet in elke situatie verplicht is. Landbouwers hebben op paarse en rode percelen, afhankelijk van de teelt en de omstandigheden, verschillende mogelijkheden om aan hun erosieverplichtingen te voldoen. 

"Wanneer een zomerteelt wordt geteeld op een paars perceel, moet verplicht een grasbufferstrook aangelegd worden", zegt het agentschap. “In combinatie met een teelt-technische maatregel en een maatregel uit het basispakket.” In de andere situaties kunnen landbouwers op paarse en rode percelen zelf een aantal keuzes maken binnen de verschillende keuzepakketten. Wie kiest voor het pakket met bufferstroken, moet onderaan elk afhellend deel van het perceel een grasstrook van minstens negen meter breed aanleggen. 

Bestaande stroken behouden 

Landbouwers die via een andere maatregel al aan de conditionaliteits-verplichtingen voldoen, kunnen bovendien steun aanvragen voor een grasbufferstrook via de ecoregeling 'Aanleg grasbufferstroken erosie'. Die steun bedraagt 1.025 euro per hectare. 

Het agentschap roept daarom op om bestaande grasbufferstroken waar mogelijk te behouden. Ook op percelen waar een grasbufferstrook niet verplicht is, kan de ecoregeling worden aangevraagd, behalve op percelen met een verwaarloosbare erosiegevoeligheid. Wie een bredere strook aanlegt, kan wel steun krijgen voor de extra oppervlakte, op voorwaarde dat de totale grasbufferstrook minstens 18 meter breed is. 

De tijdige aanleg van grasbufferstroken past in een bredere aanpak van bodemerosie. Uit de evaluatie van het Vlaamse erosiebeleid van 2022 blijkt dat het risico op bodemverlies door watererosie is afgenomen. Maar toch blijft de problematiek volgens het agentschap aanzienlijk. “Op ongeveer 38.000 hectare is het bodemerosie-risico nog te hoog”, klinkt het.  

Het agentschap verwacht dat de erosieproblematiek in de toekomst echter zal toenemen. "Als gevolg van de klimaatverandering en de steeds vaker voorkomende sterke neerslagevents zal de erosieproblematiek in Vlaanderen tegen 2050 waarschijnlijk groter zijn, in vergelijking met de toestand in het jaar 2016", waarschuwt het agentschap.