(voedsel)hygiëne doet groeien

Europese mannen zijn op honderd jaar tijd elf centimeter langer geworden, zo blijkt uit Brits onderzoek. De groeispurt vond voornamelijk plaats tijdens het interbellum en zou vooral te maken hebben met een verbeterde hygiëne: minder lucht- en watervervuiling, aanvoer van verse voedingswaren naar de stad en een betere controle op bereide voedingswaren.

Tussen 1870 en 1970 steeg de lengte van de gemiddelde Belgische dienstplichtige van 167 centimeter tot 178 centimeter. Die elf gewonnen centimeter kwamen er niet geleidelijk bij, aldus de Britse hoogleraar economie Timothy Hatton, maar zijn het resultaat van een groeispurt tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, dankzij een verbeterde hygiëne en een betere voeding.

Hoe groot mensen worden is voor 80 procent erfelijk bepaald en heeft voor 20 procent te maken met voeding en (de afwezigheid van) kinderziektes. De veronderstelling was daarom lange tijd dat een betere voeding, de opkomst van antibiotica en een sociaal uitgebouwde gezondheidszorg na het eind van de Tweede Wereldoorlog ervoor hadden gezorgd dat de gemiddelde Europeaan op het einde van de twintigste eeuw gemiddeld meer dan tien centimeter langer was.

Dat blijkt volgens Hatton niet helemaal te kloppen: de groeispurt kwam er bij de Europese mannen tijdens het interbellum. Mogelijk heeft het afnemende aantal kinderen in de oorlogsjaren een rol gespeeld, maar volgens de Briste hoogleraar heeft het vooral met hygiëne en voeding te maken. Terwijl steden in het midden van de negentiende eeuw nog poelen van vuil en ongedierte waren, maakten de invoering van de riolering en toiletten diezelfde steden gezonder.

Daarbij verdween aan het eind van de negentiende eeuw het paard uit het straatbeeld, en de kippen en varkens uit de achtertuintjes, en met hen een heleboel ziektekiemen uit de leefomgeving. Ook de afname van de lucht- en watervervuiling door de industrie, de verbeterde aanvoer van verse voedingswaren naar de stad (vooral melk) en een betere controle op geknoei met voedingswaren (zoals bijvoorbeeld de toevoeging van kalk aan bloem) verklaren volgens Hatton de groeischeut van de Europeaan.