Vlaams Parlement bezorgd over bescherming blauwgrasland

Blauwgraslanden zijn in Vlaanderen uiterst zeldzame graslanden (42 hectare) die waardevol zijn voor de natuur en daarom Europese bescherming genieten. Dat recent 7 hectare van die graslanden illegaal is omgeploegd, verontrust de commissie Leefmilieu in het Vlaams Parlement. Els Robeyns (sp.a) suggereert dat de overheid het beheer van dergelijke precaire en zeldzame natuur beter zelf in handen neemt.

Door het omploegen van het blauwgrasland in de Nietelbroeken in Diepenbeek is een zesde van deze in Vlaanderen schaarse natuur vernietigd. Blauwgraslanden zijn niet bemeste en één keer per jaar gehooide graslanden, waar heel wat unieke plantensoorten een plek tussen het gras vinden. Het feit dat zo’n waardevolle natuur die Europees beschermd is zo makkelijk vernietigd kan worden, roept vragen op bij de Vlaamse volksvertegenwoordigers in de commissie Leefmilieu.

"Waarom heeft de Vlaamse overheid geen gebruikgemaakt van haar voorkooprecht? Deze 7 hectaren worden door Vlaanderen immers wel meegerekend voor het behalen van de Europese Natura 2000-doelstellingen", wil sp.a-er Els Robeyns weten. Zij ziet dit als pro-actief werken aan de bescherming van habitats en soorten op het terrein. Ook in de handhaving ijvert Robeyns voor een pro-actieve aanpak door een informatieplicht in te voeren voor beschermde habitats en leefgebieden. "Op die manier verzeker je dat de eigenaar op de hoogte wordt gebracht van het waardevolle karakter van het gebied alsook van de wettelijke beperkingen die er gelden", legt ze uit.

In haar antwoord bevestigt minister van Natuur Joke Schauvliege dat het hier om een overtreding gaat tegen de Europese habitatrichtlijn en dat er onmiddellijk een PV werd opgemaakt. Sanctionering zal hier volgen en de blauwgraslanden kunnen in hun oorspronkelijke staat hersteld worden. Het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) kon zijn voorkooprecht niet uitoefenen aangezien het budget daarvoor (1 miljoen euro) al opgebruikt was toen het perceel van eigenaar veranderde in 2012.

De minister wil wel de uitbreiding van het toepassingsgebied van het recht van voorkoop natuur tot de speciale beschermingszones in overweging nemen. Wat de informatieplicht betreft, is het volgens de minister de eigenaar of beheerder die zich moet vergewissen van de rechtspositie van de graslanden die hij beheert of in eigendom heeft. Een juiste inschatting maken van het botanisch karakter van graslanden is niet eenvoudig. Men kan daarvoor een beroep doen op verschillende instrumenten, in de eerste plaats de praktijkgids landbouw en natuur en de biologische waarderingskaart.

Groen-parlementslid Dirk Peeters leidt uit het voorval in Diepenbeek af dat het natuurbeleid te veel stoelt op vrijwilligheid. "Het voorkooprecht is een sterk instrument, dat we in Vlaanderen echter veel te weinig gebruiken, waardoor net die kwetsbare natuur telkens weer verloren gaat", vindt hij. Gwenny De Vroe van Open Vld herinnert aan een resolutie van haar partij om het probleem op te lossen. Haar CD&V-collega Tinne Rombouts wil niet dat dit misdrijf - waarop nog sanctionering volgt - aangegrepen wordt om natuurbeheer door landbouwers en private eigenaars in vraag te stellen.

"De bevoegde ambtenaren maken geval per geval een afweging van de noodzakelijkheid van de inzet van het instrument", aldus Schauvliege. Daarbij moeten ze in het achterhoofd houden dat de totale grondbeweging binnen het gebied waar het voorkooprecht geldt, groter is dan het budget voor aankoop aankan. Niet alleen om budgettaire redenen wordt soms afgezien van het uitoefenen van het voorkooprecht. De minister wil ook ruimte laten voor particulier initiatief indien de kandidaat-koper bijvoorbeeld een bestaand beheerplan overneemt of bereid is zich contractueel te engageren voor de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen voor natuur.