Vernielers ggo-aardappelveld krijgen lichtere straffen

Elf activisten van het Field Liberation Mouvement (FLM) zijn door de correctionele rechtbank van Dendermonde schuldig bevonden voor vernielingen en bendevorming tijdens een actie op een ggo-aardappelveld in Wetteren. Ze kregen tijdens de verzetsprocedure wel lichtere straffen, van drie tot zes maanden voorwaardelijk. Daarnaast moeten ze ook een geldboete en een schadevergoeding betalen.

In eerste aanleg werden de leden van het FLM nog veroordeeld tot celstraffen tussen zes en acht maanden en een boete van 550 euro. Aan de gedupeerde onderzoeksinstellingen moesten de beklaagden 25.000 euro betalen. Die straf is tijdens de verzetsprocedure nu verminderd. Tien activisten werden veroordeeld tot drie maanden voorwaardelijke celstraf. De "bendeleider" kreeg een straf opgelegd van zes maanden voorwaardelijk.

De activisten, onder wie de ontslagen onderzoekster van de KU Leuven Barbara Van Dyck, kregen ook een geldboete van 550 euro, waarvan de helft effectief. Er moeten ook schadevergoedingen van ruim 20.000 euro betaald worden aan het onderzoeksconsortium. Een motivatie bij het vonnis gaf de rechtbank niet, enkel de strafmaat werd uitgesproken.

De advocaat van de 11 "veldbevrijders" is niet te spreken over het vonnis. "De bepaling 'bendevorming' uit de strafwet, bedoeld om de maffia te bestrijden, wordt misbruikt om politieke activisten monddood te maken. Dit is een gevaarlijk precedent voor onze democratie. Men probeert het maatschappelijk debat te verstommen op een manier die juridisch kant noch wal raakt", aldus advocate Mieke Van den Broeck.

Ook Bart Staes, Europees parlementslid voor Groen, noemt de veroordeling een gevaarlijk precedent. "Het is slecht voor de democratie om deze groep mensen te veroordelen voor bendevorming. Zo zullen in de toekomst ook acties van andere sociale bewegingen zoals de vredesbeweging, vakbonden en de milieubeweging gevaar lopen", meent hij. Zijn partij zal alvast aansturen op een wetswijziging zodat het concept 'bendevorming' niet langer betrekking kan hebben op verenigingen met politieke of syndicale doelen. Milieuorganisatie Greenpeace reageert op dezelfde manier als Staes. "Actievoerders voor een duurzame landbouw veroordelen voor bendevorming, is buiten alle proportie", klinkt het.

De ontslagen KUL-onderzoekster Barbara Van Dyck, die op de bewuste dag de pers te woord stond, zegt dat het vonnis de deur opent naar verdere criminalisering van het politiek activisme. "Burgerlijke ongehoorzaamheid ligt aan de basis van ons protest. We kunnen dit precedent niet aanvaarden als maatschappelijk middenveld, de tolerantie naar het actievoeren is al heel laag. We kregen de afgelopen periode wel veel steun uit binnen- en buitenland."

Steven Desanghere, die als "bendeleider" de zwaarste straf van zes maanden voorwaardelijk kreeg, zegt het gevoel te hebben dat men een "kop" zocht. "Ik was die dag de verbindingsman tussen politie en de actievoerders", verduidelijkt hij. "Net zoals zoveel andere acties was die vooraf doorgesproken met de politie. Het was een actie in de traditie van burgerlijke ongehoorzaamheid en geweldloos verzet. Wij zijn niet aan ons proefstuk toe, werken op een ernstige manier en met dossierkennis. We blijven verder strijden voor een ggo-vrije en rechtvaardige landbouw, daar is het ons om te doen. In een democratie moet contestatie kunnen." Desanghere zegt wel opgelucht te zijn dat de straf werd herleid tot een principiële veroordeling. "Ik heb het gevoel dat er toch nog geluisterd werd naar ons", zegt hij.

Het onderzoeksconsortium dat de veldproef met ggo- aardappelen uitvoerde, reageert tevreden op de uitspraak. "Deze collectieve veroordeling is een belangrijk signaal van de maatschappij", aldus ILVO-woordvoerder Greet Riebbels. "Het is belangrijk dat er in de toekomst respect getoond wordt voor wetenschappelijk onderzoek en dat de vreedzame dialoog het middel is om met elkaar in discussie te gaan." Riebbels benadrukt dat het openbaar ministerie het initiatief heeft genomen om een proces op te starten. "Wij willen alvast het debat niet uit de weg gaan. We blijven openstaan voor alle mogelijk vragen om uitleg en informatie. Een gewelddadige actie hoort niet in een beschaafde maatschappij."

ILVO zegt dat de aan hen toegekende schadevergoeding van 20.000 euro "ver beneden de effectieve kosten" ligt. "Maar het is wel symbolisch dat er een schadevergoeding werd toegekend. We moesten extra beveiligingsinspanningen leveren omdat er een dreiging was, en dat heeft ons en de partners zwaar op kosten gejaagd. We waren aanvankelijk niet van plan om dergelijke veiligheidsmaatregelen te nemen en dat is ook een nefaste evolutie. De maatschappij zou volwassen moeten zijn opdat dergelijke veldproeven ook zonder bewaking kunnen doorgaan."

De actievoerders lieten al weten dat ze wellicht beroep zullen aantekenen, maar dat ze eerst de motivatie van het vonnis willen lezen.