Tien lessen voor langdurig bestaan van familiebedrijf

Dinsdagmiddag verzamelden 350 vertegenwoordigers van familiebedrijven in Gent voor de Dag van het Familiebedrijf. Professor Johan Lambrecht van de KU Leuven onderzocht welke hefbomen en factoren ervoor zorgen dat een familiebedrijf op lange termijn succesvol kan zijn en kan overleven. Er kwamen tien lessen naar voor, vier bedrijfsgebonden en zes familiegebonden factoren. Voor Vlaams minister van Werk Philippe Muyters zijn familiebedrijven de sterkhouder van onze economie. "Winst op korte termijn is niet het doel en je geeft het ondernemerschap met de paplepel door aan je kinderen", zegt hij.

Op vraag van het Instituut voor het Familiebedrijf onderzocht professor Johan Lambrecht (KU Leuven) welke factoren een familiebedrijf mee tot een succes maken. Het onderzoek levert een nieuw en uniek model op met tien lessen voor een langdurig bestaan als familiebedrijf. Onderzoek naar de 250 grootste familiebedrijven ter wereld leert dat ruim een derde van hen al honderd jaar actief is. Professor Lambrecht bestudeerde voor dit onderzoek ook een reeks bekende familiebedrijven die uiteindelijk niet overleefden. Dat levert tevens inzichten op rond waar het fout liep en waar familiebedrijven vandaag uit kunnen leren.

Zo is het belangrijk dat de familie openstaat voor het aantrekken van externen, zonder het verleden te vergeten. Daarnaast moet men werk maken van internationalisering, met respect voor de roots van het bedrijf. Er moet ruimte zijn voor diversificatie, maar steeds in het verlengde van de kernactiviteit van het bedrijf. Ook moet men kunnen weerstaan aan overexpansie. Agressieve overnames zijn niet altijd even interessant en kiezen voor een conservatief financieel beleid is belangrijk bij langetermijndenken.

Omdat de familie steeds groter wordt en de aandelen daardoor vaak versnipperd geraken, zijn ook enkele familiegebonden factoren zeer belangrijk. Het voortbestaan van het bedrijf vraagt een langetermijnvisie, investeringen op korte termijn moeten steeds de lange termijn indachtig houden. Ook moet men steeds voortbouwen op het verleden en respect houden voor familiewaarden en traditie, zonder dat dit innovatie in het gedrang brengt. Er moeten duidelijke afspraken gemaakt worden omtrent de familiale betrokkenheid van iedereen en de familiale harmonie is onontbeerlijk. Passieve aandeelhouders moeten worden uitgekocht om versnippering tegen te gaan en elkeen moet kunnen omgaan met het individueel succes van een familielid.

"Samenwerken in familieverband is niet altijd even gemakkelijk en vooral rond de overdracht wordt soms te weinig nagedacht: je moet je bedrijf uit handen geven, dat is niet evident. De overheid tracht hier enkele drempels te verleggen door de schenkingrechten op nul te brengen”, vertelt Vlaams minister van Werk Philippe Muyters. “Elk bedrijf kan heel wat leren uit de expertise die het Instituut voor het Familiebedrijf in al die jaren heeft opgebouwd", besluit hij.

Het Instituut voor het Familiebedrijf viert dit jaar zijn 20ste verjaardag. “In 1996 twijfelde men nog of familiebedrijven wel een toekomst hadden, vandaag worden ze gezien als een model met groot potentieel voor de toekomst. Maar niet alleen in de perceptie, ook in de professionalisering zijn we spectaculair vooruitgegaan”, blikken gedelegeerde bestuurders Patrick De Schutter en Jozef Lievens terug. “Als alle voorwaarden vervuld zijn, is dit het mooiste type bedrijf dat er is”, getuigen beiden.

In 2012 interviewde VILT professor Lambrecht. Herlees het artikel "Landbouw heeft nood aan denkende doeners"
Voor meer info omtrent de studie kan je terecht op de website van het Instituut voor het Familiebedrijf.