Rol van huiskat bij sterfte akkervogels fors onderschat
nieuwsDe rol van huisdieren bij de sterfte van akkervogels wordt onderschat. Dat blijkt uit Nederlands onderzoek van Esther Swankhuisen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Het nachtelijke jachtgebied van katten reikt tot vier kilometer van huis, en vaak passeren ze dus ook langs akkers voor een nachtelijke snack. Vogelbescherming Vlaanderen vraagt eigenaars om waakzaam te zijn.
Iedere kat die een weiland inloopt, verstoort het gedrag van vogels, veroorzaakt stress en vermindert de overlevingskansen van kuikens. Dat blijkt uit de studie van Swankhuisen. De Nederlandse onderzocht vier jaar lang hoe loslopende katten zich gedragen in weidevogelgebieden. 40 katten, zowel huis- als zwerfkatten, kregen een gps-halsband. 60 wildcamera's registreerden bewegingen bij nesten en ingangen van percelen.
Uit een DNA-analyse van 165 stalen van kattenuitwerpselen bleek dat circa tien procent van het kattendieet bestaat uit vogels. Ook hazen en konijnen kwamen naar voren, al bleek het grootste deel te bestaan uit kleine zoogdieren als muizen. Opmerkelijk: slechts een kwart van het kattendieet bestaat uit kattenvoer.
De onderzoekers volgden ook nog zo'n 130 gruttokuikens met radiozenders. 13 van hen zijn gedood door roofdieren. In vier op de 13 gevallen bleek de dader een kat. De resultaten zijn opmerkelijk, maar niet verrassend voor Krien Hansen van Vogelbescherming Vlaanderen. “Deze studie hebben we nog niet gelezen, maar we vinden het niet onlogisch dat katten druk uitvoeren op boerenlandvogels”, zegt Hansen. “Dat doen ze ook bij tuinvogels.”
Red een vogel, speel met je kat
Vogelbescherming Vlaanderen deelt al langer advies om vogeljacht door katten te vermijden. “In de periode van 2014 tot en met 2023 kwamen bij de Vlaamse opvangcentra voor vogels en wilde dieren 23.527 vogels binnen die gewond waren door katten en 3.036 vogels die gewond waren door honden”, meldt de organisatie. Een forse onderschatting van het werkelijk aantal gewonde dieren: veel aanvallen worden nooit gemeld, en wanneer een kat of hond erin slaagt de vogel te doden, volgt er evenmin een aangifte.
De organisatie deelt dus al langer adviezen aan baasjes om de jachtimpact van hun dieren te minimaliseren. Denk aan katten binnenhouden tijdens de nacht of broedseizoenen, halsbanden met kattenbelletjes die hun jachtsucces verminderen of zelfs door hun voeding aan te passen. Kattenvoeding met meer vlees en minder graan vermindert hun nood om nog een extra hapje bijeen te jagen. Ook spelen met de kat helpt om hun jachtbehoefte te verminderen.
Versnipperde akkers maken vogels extra gevoelig voor predatie
Het onderzoek toont dat de kat een duidelijke blinde vlek is in predatorenbeleid, maar het kan ook gezien worden als een pleidooi voor betere ruimtelijke ordening. Met behulp van trackers zagen de onderzoekers dat de actieradius van katten twee tot zelfs vier kilometer bedraagt. Wat in praktijk betekent dat er amper akkers bestaan die een kat niet bejaagt. Een versnipperd landschap van vele kleine velden omringd door bewoning, maken akkervogels extra kwetsbaar voor predatie.
Net daarom pleit Hansen om meer in te zetten op natuurherstel en waardevolle, aaneengesloten gebieden. “De enige manier om vogelpopulaties in het boerenland op te krikken, is door voldoende habitat te creëren, met veilige akkerranden”, zegt ze. “De natuurherstelwet vraagt dat er een positieve trend komt in boerenland-vogelpopulaties, maar in praktijk zijn ze net verschrikkelijk afgenomen.”
