Landbouwers, jagers en natuurorganisaties heten ‘knoflookpad’ welkom in Peer
nieuwsDe stad Peer, lokale landbouwers, jagers en natuurpartners hebben in Luizelheuvel nieuwe poelen en een landhabitat aangelegd voor de zeldzame knoflookpad. Op veertien juli werden de dieren uitgezet. De knoflookpad is met uitsterven bedreigd. Tot voor kort waren er in België slechts twee populaties, waarvan één in de Bomerhei in Peer.
Dat de knoflookpad een nieuwe thuis heeft, is het werk van vele handen. De landbouwers en de lokale wildbeheereenheid zaaiden langs de randen van poelen aangepaste mengsels, waardoor er meer insecten en vergraafbare grond aanwezig is. De combinatie van het karakteristieke landbouwlandschap, poelen en natuurinclusieve landbouwpraktijken creëert gunstige leefomstandigheden voor de soort.
Langdurige samenwerking met landbouwers
In 2017 heeft de stad voor het eerst de krachten gebundeld voor het behoud van de knoflookpad. “Al op de eerste bijeenkomst merkten we veel interesse vanuit de sector”, zegt schepen van Landbouw Dirk Colaers (cd&v). “De eerste poelen lagen er al een tijdje en werden niet gebruikt voor de uitbating van het perceel. De landbouwers hebben het struweel errond geruimd, de poelen gereinigd en toen ook de eerste verbinding gemaakt tussen de poelen: de ‘knoflookpadsnelweg’. De landbouwers hebben daarvoor een klein strookje moeten afstaan. Errond werd een grasmengeling ingezaaid dat niet gemaaid werd, zodat de grond niet werd aangereden en mooi los bleef. Achteraf hebben we de poelen ook geruimd en dieper gemaakt om te voorkomen dat ze snel droog vielen. Zonder de poelen plant de pad zich immers niet voort.”
In opdracht van de stad Peer legde het Regionaal Landschap Kempen en Maasland bij Luizelheuvel twee extra poelen aan. Het landbouwperceel, dat sinds het midden van de jaren 80 extensief wordt beheerd, biedt dankzij het natuurinclusief beheer, ligging en bodem een geschikt leefgebied voor deze zeldzame amfibie. De bodem rond de poelen werd losgemaakt, zodat jonge padjes zich meteen kunnen ingraven. Het omliggende soortenrijke grasland biedt voedsel en zal worden begraasd door runderen van een lokale landbouwer. Zo blijft het gebied open en geschikt voor de soort.
Nieuwe thuis
Dinsdag werden de eerste knoflookpadden op de nieuwe locatie uitgezet. Die bevindt zich op 800 meter van de oude poelen. Volgens Lily Gora van het Agentschap Natuur en Bos zullen de nieuwe poelen in Luizelheuvel zeker hun nut bewijzen. “Eén van de originele poelen is immers omgeven door Engels raaigras. Dat is te dens voor het creëren van een goede insectenpopulatie, en dus nefast voor de toegang tot voedsel voor de pad. Dit dier heeft nood aan losse grond met veel insecten om in te foerageren.”
“De twee nieuwe poelen ligt op een vrij schraal grasland dat nooit intensief landbouwgebruik heeft gekend”, zegt Gora nog. Volgens de schepen verloopt het beheer vlot dankzij de samenwerking met de lokale landbouwers. “Zes actieve landbouwers zitten mee in het beheer, en die samenwerking verloopt vlotjes. De mensen denken goed mee over de uitwerking van het project. Ook hier gaat het om smalle stroken die vaak niet bewerkbaar zijn”, zegt de schepen.
Van acht eiersnoeren naar 1.000 padjes
Om de soort te versterken, werken het Agentschap voor Natuur en Bos en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) samen aan kweek en herintroductie. Eiersnoeren uit onder meer Peer worden bij INBO opgekweekt tot larven en juvenielen en daarna uitgezet op verschillende plekken in Vlaanderen om de soort een duwtje in de rug te geven, zoals in Luizelheuvel. Deze kweek krijgt Europese steun via LIFE B4B. “We doen hier nu een introductie om de populatie te versterken, maar we blijven ook uitzetten in de oude poel en monitoren daar de situatie"; zegt Gora. "Het afgelopen seizoen hebben we 28 unieke knoflookpadden vastgesteld in de oorspronkelijke poel, waar we acht eiersnoeren hebben gecollecteerd en die men heeft opgekweekt tot zo’n 2.000 larven. Nu zijn dat zo’n 1.000 padjes. Maar hoeveel knoflookpadden er totaal in Vlaanderen leven kunnen we niet zeggen, dat fluctueert sterk jaar na jaar.”
Nieuwe toekomst voor amfibie met gekke geur
Waar de knoflookpad zijn opmerkelijke naam aan verleent? “Als veel mannetjes bij elkaar zitten, of als het dier zich bedreigd voelt, scheidt het een geur af die je met een beetje verbeelding met knoflook kan associëren”, zegt Gora. “Bij het ene dier is dit al wat duidelijker dan bij het andere.”
Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v) woonde het uitzetten bij. "Met gerichte natuurherstelprojecten zoals dit geven we bedreigde soorten opnieuw toekomst”, zegt de minister. “De knoflookpad is een bijzondere, Europese beschermde soort die alleen kan overleven als overheden, landbouwers, onderzoekers en natuurorganisaties samenwerken.”
