Startende insectenteelt in Europa komt tot stilstand
nieuwsDe insectenteelt in Europa en Vlaanderen staat nog in de kinderschoenen, maar lijkt al ten dode opgeschreven. Grote Europese verwerkers leggen bij bosjes de boeken neer en telers volgen in hun kielzog. “De teelt is niet rendabel voor toepassingen in dierenvoeding en humane voedingsbedrijven hebben hun interesse verloren”, klinkt het.
De jonge varkenshouder Wouter Mertens uit Hoogstraten startte 2,5 jaar geleden samen met zijn broer met de teelt van meelwormen, in de hoop een alternatief voor de varkensteelt uit te bouwen. “Net als iedereen zitten wij door de aankomende wetgeving en onzekerheden met de handen in het haar. In dat licht zijn we opgestart met de insectenteelt”, zei hij destijds.
De teelt van insecten, zoals treksprinkhanen, meelwormen en huiskrekels, gold enkele jaren geleden als een duurzaam, circulair alternatief voor eiwitproductie. Minder landgebruik, minder uitstoot en meer efficiëntie was de slogan. Enkele Europese ondernemers sprongen in dat gat in de markt en lanceerden fabrieken voor de kweek en verwerking van insecten. De verwerkers richtten zich aanvankelijk op de feedindustrie en verlegden later de focus naar de voer voor viskweek- en de petfoodindustrie.
Vooral in de wereld van de gezelschapsdieren sprak het alternatieve eiwit aan en diverse merken hondenbrokken op basis van insecten werden gelanceerd. Zo ook Imby, dat op de Belgische markt actief is. “Ons insectenhondenvoer is compleet, gebalanceerd en vrij van dierenleed. Het is hypoallergeen en wordt aanbevolen door dierenartsen”, is de reclametekst.
Ons insectenhondenvoer is compleet, gebalanceerd en vrij van dierenleed. Het is hypoallergeen en wordt aanbevolen door dierenartsen
“In de petfoodindustrie ligt de waarde van het eindproduct hoger en valt er makkelijker te concurreren met andere eiwitbronnen”, vertelt Dave van der Pasch van M-Food Natural Ingredients uit Turnhout, een start-up die zich toelegt op de verwerking en vermarkting van insecten.
Verwerkers met bosjes failliet
In 2026 ziet de wereld er anders uit. Eerder dit jaar ging Agroloop failliet, een grote Hongaarse verwerker van insecten voor diervoeding, nadat het net een nieuwe fabriek had gebouwd. Rond de jaarwisseling viel ook het doek voor het Franse bedrijf Ynsect, dat gold als het grootste insectenbedrijf van Europa, en in de loop van enkele jaren maar liefst 500 miljoen euro ophaalde. Eind vorig jaar sprak een Deense rechter het faillissement uit over Enorm, dat zich met insectenproteïne eveneens op de diervoedingsmarkt stortte.
“Er zijn nog een aantal industriële spelers over in Europa, maar ook die hebben het erg zwaar. Hierdoor is er ook voor de kwekers nauwelijks afzet meer en zie je dat velen ermee stoppen. De uitzondering zijn kwekers die insecten levend of diepgevroren, onbehandeld dus, verkopen als voeding voor vogels en reptielen. Denk aan Nusect en De Smedt Insects”, vertelt Van der Pasch, die met M-Food onder andere samenwerkt met deze spelers. Door de faillissementen is een deel van de afzetmarkt van M-Food weggevallen. “Wij hebben hierdoor onze activiteiten naar een laag pitje geschroefd”, vervolgt hij.
Het bedrijf uit Turnhout verwerkte op hoogdagen één ton insecten per week. Bijna de helft van deze productie kwam van de familie Mertens uit Hoogstraten. Doordat M-Food haar activiteiten terugschroefde en de bestellingen stopzette, moesten de ondernemers zelf de markt op. In de onderhandelingen met de feed- en de petfoodindustrie stuitten ze keer op keer op lage prijsvorming. “Op 2,5 jaar is de vraag ingestort. De teelt is niet rendabel”, aldus Mertens.
“Wij hebben vanaf het begin niet geloofd in insecten als alternatieve eiwitbron in de feed- of petfoodindustrie. Er zijn goedkope eiwitalternatieven en de productiekosten voor insecteneiwit liggen hoog”, vertelt Van der Pasch, die daarvoor ook de Europese wetgeving verantwoordelijk stelt. “In landen in Azië worden insecten gekweekt met organische reststromen uit bijvoorbeeld de horeca. De kosten liggen hierdoor lager en de insectenteelt geldt daardoor ook als een soort afvalverwerker en heeft extra toegevoegde waarde.”
In Europa is dat niet toegestaan. “Insecten worden gezien als landbouwdieren en moeten daardoor ook geteeld worden met veevoer. Daardoor liggen de productiekosten hoog en kan insectenproteïne qua prijs niet op tegen soja of vismeel”, verklaart hij. Hoewel de markt momenteel op zijn gat ligt, ziet de mede-oprichter op termijn nog wel potentieel voor insecteneiwit als additief in diervoeding. Al zal er ook onderzoek nodig zijn om eventuele gezondheidsclaims officieel te staven. “Chitine heeft een gezondheidsbevorderende werking op huisdieren”, noemt hij als voorbeeld.
Voor humane consumptie ziet hij op termijn wel toepassingsmogelijkheden voor eiwit of andere insectengrondstoffen. Waar Aziatische landen bijvoorbeeld een traditie hebben in de consumptie van insecten, ontbreekt die cultuur in Europa. De acceptatie van insecten voor humane consumptie heeft tijd nodig.
"Complotdenkers besmeuren imago insectenvoeding"
Begin 2021 werden de eerste stappen gezet en werd de gedroogde gele meelworm als eerste insectenvorm toegelaten als ingrediënt voor humane voeding. Meelwormen zijn rijk aan vetten, vezels en proteïnen, en kunnen opgediend worden als snack. Of ze vormen een ingrediënt voor bijvoorbeeld worstjes, en kunnen in poedervorm verwerkt worden in koekjes, smoothies of pastaproducten.
De culturele kloof is volgens Van der Pasch nog groot. En bij een nieuw voedingsmiddel voor humane consumptie helpt het niet dat complotdenkers de zaak zo hebben geframed alsof Europa haar burgers zou dwingen om insecten te eten. Hierdoor durven voedingsbedrijven zich niet meer te richten op de ontwikkeling van nieuwe toepassingen en staat dit in belangrijke mate stil. Het plantje van insectenproteïne als circulaire en duurzame voedingsbron heeft hierdoor nog geen kans gekregen om zich te ontwikkelen”, klinkt het.
