Staat godsdienstvrijheid boven dierenwelzijn?

De hevige discussie over onverdoofd slachten is volgens ethicus en expert dierenwelzijn Dirk Lips terug te brengen tot één fundamentele vraag: staat religie boven dierenwelzijn? “De kwestie gaat mijns inziens over de vraag in welke maatschappij we willen leven? Staat de godsdienstvrijheid boven dierenwelzijn? Mij lijkt het dat religie een onvoldoende reden is om gevoelige wezens nodeloos pijn te laten lijden”, zegt professor Lips (KU Leuven) in De Tijd. Hij waarschuwt wel voor een overhaaste aanpak.

Het al dan niet onverdoofd slachten beheerst dezer dagen het nieuws. Vlaams minister voor Dierenwelzijn Ben Weyts pleit voor een volledig verbod op onverdoofd slachten, maar dat doet moslims en joden steigeren. “Weyts kiest resoluut voor zijn bevoegdheid dierenwelzijn. Die primeert voor hem”, aldus Dirk Lips. “Hij kijkt naar de Europese regelgeving die zegt dat onverdoofd slachten enkel is toegestaan in erkende slachthuizen en dat tijdelijke slachtvloeren geen erkende slachthuizen zijn. Maar er is een belangrijke nuance: Europa zegt dat onverdoofd slachten mag in het kader van religieuze riten, maar dan alleen in slachthuizen.”

Moslims baseren zich op wat de profeet Mohammed in de zevende eeuw beschreef over de manier waarop een dier moet gedood worden en wat je daarbij niet mocht doen. Zo mag je bijvoorbeeld niet eerst de achillespees doorsnijden en dan met een knots op de kop van het dier slaan. Voor elk dier moet je het mes, buiten het zicht van het dier, opnieuw slijpen en dan in één haal de keel doorsnijden. “Ik denk dat dit in de zevende eeuw de meest respectvolle en pijnloze methode was om een dier te slachten, zegt Dirk Lips.

De ethicus is er ook van overtuigd dat joden en moslims proberen een zo groot mogelijk respect op te brengen voor zo’n dier. “Meer dan wij die, bij wijze van spreken, het ene na het andere dier het slachthuis in jagen.” Volgens Lips is onze kennis over slachten en dieren de jongste 50 jaar enorm toegenomen. “Zo weten we dat zoogdieren, vogels en vissen op dezelfde manier pijn beleven als mensen. We moeten joden en moslims uitnodigen een stap te doen, want vandaag zijn er betere technieken om te slachten.”

Lips waarschuwt ook voor de gedachtegang dat we de hele vleesindustrie moeten aanpakken in plaats van enkel het slachten. “Het zou verkeerd zijn te redeneren dat de discussie over verdoofd of onverdoofd slachten niets uitmaakt omdat dieren sowieso onethisch gekweekt worden. Het is wel een argument om duidelijk te maken dat iedereen die denkt dat wij zoveel beter zijn, moet oppassen”, klinkt het.

Tegelijk zegt hij ook dat het kostenplaatje van een ethische vleesproductie niet uit het oog mag verloren worden. “Ethiek is geen sausje dat je ergens overheen kan gieten. Het zit er volledig in verweven. Je zit met de concurrentie van landen waar geen dierenwelzijnswetgeving bestaat. Als vlees duurder wordt, gaat men het importeren. Het is dan ook niet zo simpel om als veehouder goed te doen. Zoiets moet stap voor stap gaan.”. Lips pleit er dan ook voor om niet overhaast te werk te gaan. “Ethisch produceren is een werk van jaren.”

Ook dierenrechtenorganisatie GAIA wijst er in een persbericht op dat haar campagne tegen onverdoofd slachten niet gericht is tegen religieuze tradities, maar wel “tegen het dierenleed dat daarmee gepaard gaat”. “Want dat dierenleed is voor ons de essentie”, zegt GAIA-voorzitter Michel Vandenbosch. “Onze doelstelling is er voor te zorgen dat vermijdbaar dierenleed voorkomen wordt. Alleen daar heeft onze strijd voor verplichte verdoving mee te maken. Met niets anders. Wie het anders doet uitschijnen, is van slechte wil”. Daarmee doelt Vandenbosch op de uitlatingen van de joodse gemeenschap dat ook Hitler hen verboden heeft om ritueel te slachten.