Samenwerking moet leiden tot digestaat op maat

Dit voorjaar heeft IWT, het overheidsagentschap dat technologische innovatie in Vlaanderen aanwakkert, steun beloofd aan de zoektocht van Vlaco en ILVO naar een digestaat op maat. DIMA, zo heet het onderzoeks- en transformatietraject, probeert het digestaat van vergistingsinstallaties meer waarde te geven door het potentieel ervan beter af te stemmen op de vraag naar gestandaardiseerde, ecologisch duurzame meststoffen en bodemverbeteraars. De rendabiliteit van vergisting staat onder druk en de huidige, hoge kostprijs voor de afzet van (ruw) digestaat doet daar zeker geen goed aan. Christophe Boogaerts van Vlaco verklaart dat DIMA de brug probeert te slaan tussen vergisters en nieuwe afzetkanalen voor digestaat. Uit de samenstelling van de stuurgroep kan je afleiden wie er interesse toont in digestaat dat een nabehandeling krijgt: landbouw, openbaar groen en de producenten van meststoffen, bodemverbeteraars en potgrond.

Het is de ambitie van kringloopexpert Vlaco en onderzoeksinstituut ILVO om met het tweejarig onderzoeks- en transformatietraject DIMA de rendabiliteit van vergisting op te krikken. De sector wordt namelijk geconfronteerd met groenestroomcertificaten die in waarde daalden en grondstofstromen die flink duurder werden in aankoop. Bovendien kost het de uitbaters van biogasinstallaties een bom geld, tot 25 euro per ton, om het restproduct van vergisting (digestaat) af te zetten op Vlaamse velden.

“Indien er naast energiegewassen en organisch afval ook dierlijke mest de vergister ingaat, krijgt al het digestaat het statuut van dierlijke mest. In de zoektocht naar afzetruimte komt het daardoor in concurrentie met drijfmest”, legt Vlaco-projectmedewerker Christophe Boogaerts uit. De hogere werkingscoëfficiënt van de stikstof in digestaat, een deel van de organische stikstof mineraliseert tijdens het vergistingsproces, weegt voor akkerbouwers blijkbaar niet zwaar genoeg door.

Ter info, alle Vlaamse biogasinstallaties samen worden met 1,7 miljoen ton mest, organisch afval en energiegewassen gevoed om biogas op te wekken en energie te kunnen produceren. Ongeveer 90 procent van de grondstofstromen in een vergister komt er weer uit als ruw digestaat. Vlaco initieerde DIMA met de bedoeling de biologische kringloop beter te sluiten door na het opwekken van groene energie ook de waardevolle organische stof en nutriënten in het digestaat slimmer in te zetten. Een nabehandeling van digestaat verkleint niet alleen het mestaanbod in Vlaanderen maar helpt ook de emissies van de veehouderij verlagen. “Het vaker afhalen van verse mest voor vergisting zorgt immers zowel voor een hogere biogasopbrengst als een lagere methaanemissie van de mestkelders”, weet Boogaerts.

De nabehandeling van digestaat is niet nieuw want de restfractie van vergisters wordt op grote schaal gescheiden, gedroogd of ingedampt. Een firma als Fertikal droogt en verrijkt digestaat tot een exportproduct dat geliefd is in Afrika en Azië. Dichter bij huis is Frankrijk een belangrijke markt voor gedroogd en ander nabehandeld digestaat. Toch zijn er in de afzet van digestaat nog vele onbenutte mogelijkheden en met projecten zoals DIMA wil de sector opportuniteiten creëren.

Nieuwe samenwerkingsverbanden opzetten, daar is het binnen het DIMA-project dan ook om te doen. De samenstelling van de stuurgroep weerspiegelt de bijkomende afzetmogelijkheden die Vlaco en ILVO voor nabehandeld, gestandaardiseerd en eventueel verrijkt digestaat zien. De Vlaamse landbouw is als afzetkanaal voor effluent en bepaalde concentraten vertegenwoordigd door Boerenbond. De Vereniging voor openbaar groen (VVOG) neemt deel zodat de groendiensten en -voorzieners zich aangesproken mogen voelen maar evenzeer de boomkwekers en tuinaannemers.

Met een gestandaardiseerd digestaat kunnen ook de producenten van meststoffen, bodemverbeteraars en potgrond aan de slag. Daarom zetelen Rendapart, DCM, Scotts, Fertikal en BPF in de stuurgroep. De enige die we nog niet noemden, zijn de overheidsinstanties: FOD Volksgezondheid, Voedselveiligheid en Leefmilieu, afvalstoffenmaatschappij OVAM, Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking en Vlaamse Landmaatschappij.

Naast ILVO en Vlaco participeren verschillende partners als onderaannemers in DIMA: de labo’s OWS en Ecca, de Bodemkundige Dienst van België, adviesbureau DLV, marktanalysebureau MAS en web- en applicatiedesigner XIO.