SALV zoomt in op Vlaamse keuzes binnen GLB-vergroening

Voer op Vlaams niveau een geleidelijke, billijke en haalbare hervorming door van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en hou daarbij rekening met het gelijke speelveld in Europa en de concurrentiekracht van bedrijven. Zo kijkt landbouwadviesraad SALV, met onthouding van Natuurpunt, aan tegen de wijzigingen van de inkomenssteun aan landbouw (1e pijler GLB). De adviesraad onderschrijft de Vlaamse keuze om de ecologisch aandachtsgebieden op akkerland zo ruim (bv. met groenbedekkers en vlinderbloemigen) in te vullen als de EU mogelijk maakt. Ook het verbod op chemische vernietiging van groenbedekkers krijgt de zegen van de SALV.

De SALV besteedt in zijn advies uitgebreide aandacht aan de vergroeningseisen en hoe deze in Vlaanderen toegepast kunnen worden. Daarbij wordt gepleit voor een evenwicht tussen wat op een Vlaams landbouwbedrijf landbouwkundig en economisch haalbaar is enerzijds en anderzijds een aantoonbare meerwaarde op milieu- en ecologisch vlak. “Door de specificiteit van de Vlaamse landbouw en het platteland is de vergroening hier moeilijker te realiseren”, klinkt het. Daarom is het naar verluidt “essentieel” om maximaal gebruik te kunnen maken van de flexibiliteit die Europa biedt.

Over de vergroeningseis ‘gewasdiversificatie’ formuleert de SALV geen opmerkingen. Inzake behoud van blijvend grasland merkt de raad op dat het Vlaamse referentieareaal blijvend grasland volgens de EU-verordening maximaal vijf procent mag dalen. Bij een grotere daling is er een ‘herstelplicht’ zodat de vraag is wat dit in de praktijk zal betekenen voor een landbouwer. Indien de minister besluit om nieuwe percelen blijvend grasland aan te wijzen als ‘ecologisch kwetsbaar’, dan moet hierbij een evenwicht gevonden worden tussen milieu en natuur enerzijds en economie en landbouw anderzijds.

Verder onderschrijft de SALV de Vlaamse keuze om alle mogelijkheden die de EU openliet voor de invulling van ecologische aandachtsgebieden hier toe te laten. Een landbouwer met meer dan 15 hectare akkerland, dient ten minste vijf procent in te richten met stikstofbindende gewassen, groenbedekkers, agroforestry, bos, korte omloophout, landschapselementen, enz. “De verschillende alternatieven maken het mogelijk om de ecologische aandachtsgebieden optimaal in te passen in de bedrijfsvoering.”

Daarmee wil de SALV niet gezegd hebben dat het een makkie wordt voor de landbouwers. “De invulling ervan met groenbedekkers vergt wel degelijk een extra inspanning.” Ter verantwoording wordt onder meer verwezen naar de inzaaidatum (voor 1 oktober), het gebruik van zaadmengsels en de minimale periode dewelke een groenbedekker op het veld aanwezig moet zijn. Over de invulling met kleine landschapselementen zegt de SALV dat deze zeer waardevol zijn en door de landbouwer met de nodige zorg in stand gehouden zullen worden.

Zowel groenbedekkers als stikstofbindende gewassen (vlinderbloemigen zoals klaver en luzerne, nvdr.) kregen van de Europese Commissie de wegingsfactor 0,3 toebedeeld. Je moet er dus drie keer zo veel oppervlakte van voorzien om aan de vergroeningseis te voldoen dan wanneer je dat zou doen met bijvoorbeeld agroforestry.

Naar aanleiding van een Nederlands rapport is de SALV voorzichtig met uitspraken over de milieubijdrage van stikstofbindende gewassen. Wageningen Universiteit stelt dat slechts een aantal gewassen een positieve bijdrage leveren, en alleen bij het achterwege laten van gewasbescherming en bemesting. De SALV wil dat onderzocht zien binnen de specifieke Vlaamse context.

Er komt een algemeen verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bij groenbedekkers, waar de SALV geen problemen mee heeft. Bij afwezigheid van vorst zal een groenbedekker dus steevast mechanisch vernietigd moeten worden. Dit voorjaar werd nog vaak een totaalherbicide ingezet om percelen gele mosterd die ‘overwinterden’ dood te spuiten.

Landbouwers kunnen een collectief vormen om op een meer efficiënte manier het ecologisch aandachtsgebied op hun akkerland in te richten. “Voorzie voldoende begeleiding, ondersteuning en monitoring om de deelnemers te ontlasten teneinde hiervan een succes te maken. De toegang tot collectieven moet zo laagdrempelig mogelijk gehouden worden”, adviseert de SALV. De raad suggereert dat de collectieve tenuitvoerlegging gebiedsgericht versterkt kan worden door middel van de agromilieumaatregelen en de beheerovereenkomsten uit pijler 2. Dit kan er mee voor zorgen dat landbouwers die vandaag al aan natuurbeheer doen, niet afhaken.

Verder drukt de SALV zijn waardering uit voor de mogelijkheid om in de toekomst “aan klimaat- en milieuvriendelijke landbouwpraktijken gelijkwaardige praktijken” te introduceren. Momenteel zijn er nog geen geschikte equivalente praktijken erkend zodat hierover het onderzoek opgestart dient te worden.

Meer info: SALV