Ruimtelijke zekerheid en keuzevrijheid cruciaal voor bodembeleid, stelt SALV in overheidsadvies

“Het Europese beleidsniveau schenkt meer en meer aandacht aan de bodem, en heeft daarvoor een nieuw beleidskader voorbereid dat ook in Vlaanderen vertaald zal moeten worden”, zo motiveren Loes Lysens en Koen Carels hun advies in een brief aan Vlaams landbouwminister Jo Brouns (cd&v). Zij zijn respectievelijk voorzitter en secretaris van SALV. De specificiteit van landbouwbodems als onderdeel van de voedselvoorzieningsketen en de landbouwinkomensvorming. De coherentie met andere beleidskaders van toepassing op landbouw. En motiverende, keuzegerichte stimulansen voor bodemzorg in landbouw. Dat vormen volgens hen de kernpunten van het advies.

Wat coherentie betreft, adviseert SALV om bovenal hindernissen voor een coherent beleid te detecteren. En om deze weg te nemen in plaats van extra beleidslagen te creëren. “Respecteer daarbij het principe ‘no gold plating’ bij de omzetting van de Europese bodemmonitoringrichtlijn”, is het advies.

Keuzevrijheid en beleid op maat van bedrijfstype cruciaal

Bovendien vraagt SALV om de kracht van een motiverend en keuzegericht bodembeleid niet te onderschatten. De adviesraad denkt aan testfaciliteiten uitrusten om goede bodemzorgpraktijken vorm te geven vanuit wetenschap en landbouwpraktijk. Ook voldoende flexibiliteit geven aan landbouwers is belangrijk. En dit in functie van de bedrijfssituatie en de omstandigheden van het moment. SALV noemt nog stimulansen voor bodemzorg opzetten en voldoende informatie verstrekken. Daarbij is het nodig dat regeneratieve (of herstellende) landbouw een bekend begrip is.

Daaraan verwant vraagt SALV om goede bodemzorgpraktijken te belonen, en inpasbaar te maken binnen een aantrekkelijk verdienmodel voor de landbouwer. “Zulk beleid borgt een rendabele bedrijfsvoering, biedt stimulansen tot versterking van ecosysteemdiensten en erkent mogelijke negatieve gevolgen en trade-offs”, zegt SALV. De organisatie denkt aan de vergoeding van transitiekosten en aan een ketenwerking die inspanningen meedraagt. Ook een overheid is nodig die private en publieke middelen mobiliseert om publieke (ecosysteem)diensten te vergoeden.

Wie het goed doet, mag volgens SALV ook in de bloemetjes worden gezet. “Erken pioniers in de toepassing van goede bodemzorg waaronder regeneratieve praktijken en bio”, stelt de adviesraad.

Langdurige toegang tot land

Een niet onbelangrijk tweede element is ruimte. Zo wordt vermeden dat een landbouwer de vruchten van zijn jarenlange bodeminvesteringen niet kan plukken. “Leg de link tussen een sterk ruimtelijk landbouwbeleid en bodemzorg, aangezien een zekere en langdurige toegang tot land cruciaal is”, stelt SALV. “Bodemzorgpraktijken zijn immers trage processen.”

Al deze principes zou de overheid nu samen met de betrokken stakeholders kunnen uitwerken in een bodemzorgplan. Deze stakeholders en belanghebbenden kunnen in evenwichtig samengestelde werkgroepen een cruciale rol spelen voor een gedragen vervolgtraject.

Lees het volledige advies hier.