Positieve handelsbalans EU-landbouw vertoont zwaktes

De Europese landbouwsector vertoont dan wel een positieve handelsbalans, toch schuilen achter die cijfers zwaktes die op termijn tot veranderingen kunnen leiden. Voor eiwitrijke producten, graan en plantaardige oliën is de afhankelijkheid van import bijzonder groot. Dat blijkt uit een analyse door CBC, de Franstalige poot van bank-verzekeraar KBC. De resultaten werden voorgesteld op de landbouwbeurs van Libramont.

Sinds 2010 heeft de EU een handelsoverschot voor landbouwproducten. In 2012 bedroeg dat overschot zelfs 12,6 miljard euro. "Een daling van de import verklaart deels het handelsoverschot. Dat komt er bovendien ook door de export van afgewerkte producten zoals wijn en sterke dranken", aldus CBC-hoofdeconoom Bernard Keppenne.

Volgens de econoom moet de EU voor veevoeding voor meer dan de helft van de behoeften een beroep doen op het buitenland. Soja en lijnzaadkoeken komen voornamelijk van de VS, Brazilië en Argentinië. Die sterke afhankelijkheid - de invoer van soja is vervijfvoudigd sinds de jaren '70 - zou volgens het onderzoek aanhouden door de toename van de Europese veeteelt en zal Europa in concurrentie brengen met China, waar de vraag geëxplodeerd is.

Voor graansoorten, tarwe in het bijzonder, wordt de markt gekenmerkt door internationale uitwisseling, in functie van onvoorziene weerfenomenen zoals stormen. Maar ook hier is de EU sterk afhankelijk van zes landen, waaronder Oekraïne, dat goed is voor een kwart van de Europese import. "Als we over Oekraïne spreken, gaat het vaak over de energieafhankelijkheid van de EU, maar er is ook een afhankelijkheid voor graan bij dat politiek instabiel land", aldus Keppenne.

Ook voor plantaardige oliën zoals palmolie is Europa sterk afhankelijk. Deze markt wordt zeer sterk gedomineerd door Maleisië en Indonesië. Een groot deel van de suikerbehoefte wordt dan weer geïmporteerd vanuit Brazilië. "Indien Brazilië beslist om een deel van de suikerproductie voor biobrandstoffen aan te wenden, zal er een probleem zijn."

Wanneer de totale landbouwexport en -import uitgedrukt worden in virtuele hectaren, dan heeft de EU landbouwproductie op 35 miljoen hectare (het equivalent van Duitsland) elders in de wereld nodig om in zijn behoeften te voorzien. Soja is verantwoordelijk voor de helft van de ingevoerde 'virtuele' hectaren, terwijl ook biobrandstoffen een kwalijke rol spelen in dit kader.

De CBC-hoofdeconoom stelt voor om de productie van peulvruchten te ontwikkelen in Europa. Die zou minder af te rekenen krijgen met een hausse van de prijzen van grondstoffen en energie. De teelt van peulvruchten kan ook gronden met stikstof verrijken en vruchtbaarder maken omdat het vlinderbloemige planten zijn. De econoom pleit ook voor lokale voedselconsumptie, waarbij veel meer voor lokaal geteelde producten geopteerd wordt. Dat moet wel gepaard gaan met gewijzigde voedingsgewoonten.

Meer info: PowerPoint CBC