"Overheidsgeld moet naar duurzaam voedsel gaan"

In de wereldeconomie van vandaag hebben overheden relatief weinig grip op de wereldwijde voedselsystemen. Dat neemt niet weg dat ze via overheidsaanbestedingen voor onder meer schoolkeukens, ziekenhuizen en zorginstellingen wel degelijk een verschil kunnen maken. Dag zegt Olivier De Schutter, VN-rapporteur voor het recht op voedsel. "Overheid, koop lokaal en van kleinschalige voedselproducenten", klinkt zijn advies.

De overheid kan voedselsystemen duurzamer maken via wetgeving, maar er zijn nog andere instrumenten. Gemiddeld wordt er in de OESO-landen 12 procent van het bruto binnenlands product aan overheidsbestedingen uitgegeven. In ontwikkelingslanden is dat iets minder. "Dat wil zeggen dat overheden ook op die manier een duurzame bijdrage kunnen leveren aan voedselsystemen", zegt De Schutter.

De VN-rapporteur identificeert vijf aandachtspunten. In de eerste plaats moet de overheid er voor zorgen dat ook kleine voedselproducenten in aanmerking kunnen komen voor bijvoorbeeld aanbestedingen voor overheidskantines, scholen of zorginstellingen. De overheid moet er ook op toezien dat voedselleveranciers, -producenten en andere spelers uit de keten een faire prijs krijgen voor hun product.

Ook aan een gezond, aangepast dieet moet de overheid aandacht schenken. En in de mate van het mogelijke koopt een overheid zo veel mogelijk lokaal. Het is daarbij aangewezen om de leveranciers enkele duurzaamheidscriteria op te leggen. Verder moeten alle schakels uit het voedselsysteem steeds verantwoording kunnen afleggen. "Dat alles kan de overheid wat meer kosten, maar de investering is dat meer dan waard", aldus De Schutter.

"Het zal namelijk niet alleen positieve gevolgen hebben op het vlak van volksgezondheid, onderwijs en opvoeding, maar het zal ook een duwtje in de rug zijn voor de leefbaarheid van kleinschalige landbouwbedrijven." Uit cijfers van de Verenigde Naties blijkt bijvoorbeeld dat de totale meerwaarde van het gebruik van lokale voedingsproducten in Afrikaanse scholen ongeveer 1,6 miljard dollar per jaar bedraagt.

In Brazilië kunnen bioboeren sinds kort op extra staatssteun rekenen en 30 procent van het overheidsgeld dat naar schoolmaaltijden gaat, wordt voorbehouden voor producten afkomstig van familieboerderijen. "Een betrouwbare vraag tegen een faire prijs kan voor kleinschalige boeren in ontwikkelingslanden de broodnodige steun betekenen om te kunnen concurreren met grotere transnationale voedingsbedrijven", voegt De Schutter er nog aan toe.

Meer info: 'The Power of Procurement: Public Purchasing in the Service of Realizing the Right to Food'