Oppompverbod begint hier en daar tot wanhoop te leiden

De aanhoudende droogte doet hier en daar landbouwers hun cool verliezen. In West-Vlaanderen tikte de politie al meer dan 30 boeren op de vingers omdat ze ondanks het captatieverbod toch water uit de IJzer of zijvertakkingen pompten om hun gewassen te besproeien. Sommige boeren gaan zelfs over de grens op zoek naar water. De 18 West-Vlaamse bufferbekkens staan ter beschikking voor beregening, maar de voorraad slinkt snel. “Probeer zo efficiënt mogelijk te beregenen”, aldus de raad van kenniscentrum Inagro. Vlaco, dat overheden en bedrijven verenigt die organisch-biologisch afval verwerken, brengt dan weer in herinnering dat compost het vochthoudend vermogen van de bodem verbetert. 

Na een eerste captatieverbod van West-Vlaams gouverneur Carl Decaluwé namen ook Poperinge en Ieper maatregelen, waarop het verbod opnieuw verstrengd werd door gouverneur Decaluwé. Het captatieverbod geldt nu in het volledige IJzerbekken. De uitbreiding van het verbod komt er na een ontmoeting tussen de gouverneur, gedeputeerde Bart Naeyaert en alle waterbeheerders uit het IJzerbekken. Die kwamen samen om een gecoördineerde aanpak uit te werken en verdere peilverlaging in het stroomgebied van de IJzer te vermijden. "We moeten koste wat kost verzilting vanuit de zee tegengaan. Als dat zou gebeuren, dan zullen de gevolgen van deze droogte nog jaren voelbaar zijn", aldus de gouverneur, die ook een strikte handhaving wil. Wie zich niet aan het verbod houdt, riskeert een boete tot 1.600 euro. De gouverneur onderzoekt of die gepaard kan gaan met de inbeslagname van de landbouwvoertuigen.

Eerdere maatregelen werden getroffen omdat steeds meer landbouwers en particulieren water gingen oppompen door de aanhoudende droogte, wat kan leiden tot schaarste en verzilting. "We merkten dat er steeds verder werd afgezakt naar het zuiden van de provincie", aldus burgemeester van Ieper Jan Durnez. “Poperinge vaardigde een captatieverbod uit, wij volgden. Die maatregel is nodig, want als beken en bekkens volledig worden leeggepompt, kunnen we structurele problemen krijgen."

Ondertussen laat de politie in de regio weten dat het de handen vol heeft met tientallen landbouwers die ondanks het captatieverbod toch water uit de IJzer of zijvertakkingen pompen. "We krijgen veel meldingen binnen van landbouwers die zich aan het verbod houden en anderen toch zien pompen”, zo klinkt het. “Dat leidt tot ongenoegen. We doen patrouilles langs de IJzer en merken dat boeren op sommige plaatsen af en aan rijden om water op te pompen. Het is niet zeker of er boetes volgen.”

Hendrik Vandamme, voorzitter van het Algemeen Boerensyndicaat, begrijpt dat sommige boeren op korte termijn hun gewassen op de velden kunnen redden als ze water oppompen. “Sommige nemen daar met plezier een boete van enkele honderden euro bij omdat het hen veel meer geld zou kosten als ze het niet doen”, aldus Vandamme. “Maar dat is een oplossing op korte termijn. Gaan we op middellange en lange termijn kijken, dan nemen de landbouwers grote risico's door waterbekkens en waterlopen leeg te pompen. Het zilte grondwater kan zo naar boven komen en maakt van het zoetwater brakwater. Dat is niet drinkbaar en is schadelijk voor gewassen.”

Ook West-Vlaams landbouwkenniscentrum Inagro is begaan met de situatie en probeert boeren zo goed mogelijk te adviseren. De 18 provinciale bufferbekkens staan ter beschikking voor beregening, al slinken de voorraden snel, zo klinkt het. Inagro raadt landbouwers aan om zo efficiënt mogelijk te beregenen. Dat kan door je beregeningsinstallatie voldoende te controleren om na te gaan of de beregening op een uniforme manier gebeurt. “Zorg voor enige overlap tussen de irrigatiestroken om droge stroken te vermijden en hou ook de oprolsnelheid van de haspel in de gaten, want die bepaalt de irrigatiehoeveelheid.” Inagro organiseert op 21 juni een informatieavond rond het thema. 

Vlaco tenslotte brengt in herinnering dat met compost behandelde bodems of bodems waar compost is ingewerkt, meer beschikbaar water voor de planten bevatten dan bodems die geen compost hebben gekregen. Vlaco baseert zich hiervoor onder andere op een langetermijnstudie die is uitgevoerd tussen 2000 en 2010 op een proefveld van Inagro. Tien jaar lang werd deze bodem met compost behandeld. Een jaarlijkse gift van 20 ton groencompost per hectare resulteert in het hoogste vochthoudend vermogen in de bodem, zo blijkt uit metingen van de Universiteit Gent.

“Om je planten dus meer overlevingskansen te bieden tijdens periodes van droogte, valt het aan te raden je bodem op voorhand te voorzien van compost”, zo adviseert Vlaco. “Het aanwezige water in de grond zal op die manier optimaal benut worden tijdens periodes met weinig regenval. Ook de infiltratiesnelheid neemt door het gebruik van compost fel toe. Bodems waarbij compost is gebruikt, zijn bij intense regenval in het voordeel.”

“Maar ook als je de bodem niet op voorhand hebt bewerkt met compost, is er nog hoop”, zo besluit Vlaco. “Zo kan je de bodem mulchen met compost om uitdroging via verdamping tegen te gaan. Er wordt een stabiele humuslaag gevormd en de bodem kan blijven ademen. De organische mulchlaag zal bovendien fungeren als een bijkomend waterreservoir. Compost heeft trouwens nog andere troeven, zoals ziekte-onderdrukking, activering van het bodemleven en onkruidonderdrukking. Zeker voor de fruitteelt, de groenteteelt en de boomkwekerij is dit een belangrijke boodschap.”